Andriej Tarkowski i judaizm - Historia wersji

Paulina.pyszniak o 19:51, 5 cze 2012

2012-06-05T19:51:35Z

Smykowska o 10:56, 3 cze 2012

2012-06-03T10:56:04Z

Smykowska o 01:03, 17 maj 2012

2012-05-17T01:03:36Z

Smykowska o 00:58, 17 maj 2012

2012-05-17T00:58:25Z

Smykowska o 00:55, 17 maj 2012

2012-05-17T00:55:35Z

Smykowska o 00:51, 17 maj 2012

2012-05-17T00:51:25Z

Smykowska: Utworzył nową stronę „Category: Książki Kategoria:Książki”

2012-05-16T23:18:25Z

Utworzył nową stronę „Category: Książki Kategoria:Książki”

Nowa strona

[[Category: Książki]]

[[Kategoria:Książki]]

@@ Linia 3: / Linia 3: @@
 Tarkowski w swoim Dzienniku napisał: ,,Religia, filozofia, sztuka - trzy kolumny podtrzymujące świat"[1]. A w [[Pirke Awot]] (Sentencje Ojców) można przeczytać:,,na trzech rzeczach stoi świat: na Torze, służbie [Bogu] i na dobrych uczynkach" (rozdział 1,2). Te dwa koncepty są w pewien sposób paralelne i współbrzmią ze sobą, o czym za chwilę stanie się to bardziej oczywiste.
-Człowiek, etyka, Bóg i sztuka stanowią centrum, fundament, ekspresję i przesłanie filmów Tarkowskiego. Sacrum i transcendencja czy materialność, będąca percepcją świata z pozycji kury, która widzi tylko i wyłącznie to,co na ziemi tuż w zasięgu jej wzroku i dotyku. A co za tym idzie wolność czy zniewolenie. Myśl Tarkowskiego oscyluje stale wokół jednej fundamentalnej zasady, która jest osią jego filmów: człowiek powinien budować siebie i swoją egzystencję na zasadach duchowych i moralnych. Bo tylko wtedy jest człowiekiem. Bo tylko wtedy spełnia się jako człowiek w swoim człowieczeństwie:,,powinien uznać, że przyszedł na świat po to, aby wznieść się duchem ponad samego siebie, by zwalczyć w sobie to, co nazywamy złem, które ma swe żródło w egoizmie"[2]. Koncept filozoficzny Tarkowskiego nie ma charakteru antropocentrycznego. Człowiek nie jest celem samym w sobie. Człowiek jest drogą do swego człowieczeństwa. A Celem, do którego zdąża jest Bóg, a także i Sztuka. Tarkowski Sztukę utożsamia z Pięknem, będącym symbolem Prawdy. Sztuka dla Tarkowskiego ma wymiar religijny i duchowy. W jej centrum stoi Bóg nie zawsze rozpoznawalny i oczywisty. Ale to On jest największym Artystą i najwznioślejszym Pięknem inspirującym człowieka. Dla Tarkowskiego sztuka pozbawiona wymiaru duchowego i religijnego nie jest sztuką. Bo sztuka, jak pisał, wyraża wielkość ludzkiego ducha i dlatego ,,powinna budować w człowieku nadzieję i wiarę. Nawet jeśli świat, o którym mówi artysta, nie zostawia miejsca na nadzieję"[3].
+Człowiek, etyka, Bóg i sztuka stanowią centrum, fundament, ekspresję i przesłanie filmów Tarkowskiego. Sacrum i transcendencja czy materialność, będąca percepcją świata z pozycji kury, która widzi tylko i wyłącznie to,co na ziemi tuż w zasięgu jej wzroku i dotyku. A co za tym idzie wolność czy zniewolenie. Myśl Tarkowskiego oscyluje stale wokół jednej fundamentalnej zasady, która jest osią jego filmów: człowiek powinien budować siebie i swoją egzystencję na zasadach duchowych i moralnych. Bo tylko wtedy jest człowiekiem. Bo tylko wtedy spełnia się jako człowiek w swoim człowieczeństwie:,,powinien uznać, że przyszedł na świat po to, aby wznieść się duchem ponad samego siebie, by zwalczyć w sobie to, co nazywamy złem, które ma swe źródło w egoizmie"[2]. Koncept filozoficzny Tarkowskiego nie ma charakteru antropocentrycznego. Człowiek nie jest celem samym w sobie. Człowiek jest drogą do swego człowieczeństwa. A Celem, do którego zdąża jest Bóg, a także i Sztuka. Tarkowski Sztukę utożsamia z Pięknem, będącym symbolem Prawdy. Sztuka dla Tarkowskiego ma wymiar religijny i duchowy. W jej centrum stoi Bóg nie zawsze rozpoznawalny i oczywisty. Ale to On jest największym Artystą i najwznioślejszym Pięknem inspirującym człowieka. Dla Tarkowskiego sztuka pozbawiona wymiaru duchowego i religijnego nie jest sztuką. Bo sztuka, jak pisał, wyraża wielkość ludzkiego ducha i dlatego ,,powinna budować w człowieku nadzieję i wiarę. Nawet jeśli świat, o którym mówi artysta, nie zostawia miejsca na nadzieję"[3].
 Jaki zatem zachodzi związek pomiędzy konceptem Tarkowskiego a wspomnianą powyżej myślą Pirke Awot? I odpowiedź: Wspólny mianownik to: etyka, duchowość, wertykalność, transformacja. Według Tarkowskiego człowiek ma przekraczać siebie, stając się coraz bardziej etyczny, wznosząc swą egzystencję na coraz wyższe poziomy życia duchowego ukierunkowanego ku Bogu, transcendencji, Sztuce. W judaizmie człowiek to istota dążąca stale naprzód - ''aszrej isz'' (to widać chyba najmocniej w Psalmach, które [[Raszi]] nazywa drugą Torą); dążącą do tej rzeczywistości, o której uczy Tora. Człowiek ma poprzez wypełnianie micwot (przykazań) przekształcać swoją egoistyczną wolę przyjmowania (''haracon lekabel'') w altruistyczną wolę dawania (''haracon lehaszpia''). Wszystkie przykazania w Torze, które w sumie sprowadzają się do największego: kochania Boga i bliźniego jak siebie samego (,,będziesz [troszcząc się] kochał bliźniego, tak jak [kochasz] siebie. Ja jestem ''Bóg''; Wajikra/Kapłańska 19,18 według Tora Pardes Lauder) budują w człowieku wyższą dojrzałą świadomość - ''mochin degaglut'' , będącą przeciwieństwem świadomości niskiej, niedojrzałej, egocentrycznej na poziomie dziecka - ''mochin dekatnut''.

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 Geniusz Andrieja Tarkowskiego (1932-1986), jak notabene każdego genialnego artysty, przejawia się w tym, że filmowe dzieła Tarkowskiego wychodzą daleko ,,poza" rosyjską tradycję narodowo-kulturalną i prawosławną, w których są zakorzenione i z których wypływają jako ze swego źródła. W tym uniwersalnym, ogólnoludzkim charakterze jego dzieł można również odnaleźć reminiscencje judaistyczne.
-Tarkowski w swoim Dzienniku napisał: ,,Religia, filozofia, sztuka - trzy kolumny podtrzymujące świat"[1]. A w Pirke Awot (Sentencje Ojców) można przeczytać:,,na trzech rzeczach stoi świat: na Torze, służbie [Bogu] i na dobrych uczynkach" (rozdział 1,2). Te dwa koncepty są w pewien sposób paralelne i współbrzmią ze sobą, o czym za chwilę stanie się to bardziej oczywiste.
+Tarkowski w swoim Dzienniku napisał: ,,Religia, filozofia, sztuka - trzy kolumny podtrzymujące świat"[1]. A w [[Pirke Awot]] (Sentencje Ojców) można przeczytać:,,na trzech rzeczach stoi świat: na Torze, służbie [Bogu] i na dobrych uczynkach" (rozdział 1,2). Te dwa koncepty są w pewien sposób paralelne i współbrzmią ze sobą, o czym za chwilę stanie się to bardziej oczywiste.
 Człowiek, etyka, Bóg i sztuka stanowią centrum, fundament, ekspresję i przesłanie filmów Tarkowskiego. Sacrum i transcendencja czy materialność, będąca percepcją świata z pozycji kury, która widzi tylko i wyłącznie to,co na ziemi tuż w zasięgu jej wzroku i dotyku. A co za tym idzie wolność czy zniewolenie. Myśl Tarkowskiego oscyluje stale wokół jednej fundamentalnej zasady, która jest osią jego filmów: człowiek powinien budować siebie i swoją egzystencję na zasadach duchowych i moralnych. Bo tylko wtedy jest człowiekiem. Bo tylko wtedy spełnia się jako człowiek w swoim człowieczeństwie:,,powinien uznać, że przyszedł na świat po to, aby wznieść się duchem ponad samego siebie, by zwalczyć w sobie to, co nazywamy złem, które ma swe żródło w egoizmie"[2]. Koncept filozoficzny Tarkowskiego nie ma charakteru antropocentrycznego. Człowiek nie jest celem samym w sobie. Człowiek jest drogą do swego człowieczeństwa. A Celem, do którego zdąża jest Bóg, a także i Sztuka. Tarkowski Sztukę utożsamia z Pięknem, będącym symbolem Prawdy. Sztuka dla Tarkowskiego ma wymiar religijny i duchowy. W jej centrum stoi Bóg nie zawsze rozpoznawalny i oczywisty. Ale to On jest największym Artystą i najwznioślejszym Pięknem inspirującym człowieka. Dla Tarkowskiego sztuka pozbawiona wymiaru duchowego i religijnego nie jest sztuką. Bo sztuka, jak pisał, wyraża wielkość ludzkiego ducha i dlatego ,,powinna budować w człowieku nadzieję i wiarę. Nawet jeśli świat, o którym mówi artysta, nie zostawia miejsca na nadzieję"[3].
@@ Linia 7: / Linia 7: @@
 Jaki zatem zachodzi związek pomiędzy konceptem Tarkowskiego a wspomnianą powyżej myślą Pirke Awot? I odpowiedź: Wspólny mianownik to: etyka, duchowość, wertykalność, transformacja. Według Tarkowskiego człowiek ma przekraczać siebie, stając się coraz bardziej etyczny, wznosząc swą egzystencję na coraz wyższe poziomy życia duchowego ukierunkowanego ku Bogu, transcendencji, Sztuce. W judaizmie człowiek to istota dążąca stale naprzód - ''aszrej isz'' (to widać chyba najmocniej w Psalmach, które [[Raszi]] nazywa drugą Torą); dążącą do tej rzeczywistości, o której uczy Tora. Człowiek ma poprzez wypełnianie micwot (przykazań) przekształcać swoją egoistyczną wolę przyjmowania (''haracon lekabel'') w altruistyczną wolę dawania (''haracon lehaszpia''). Wszystkie przykazania w Torze, które w sumie sprowadzają się do największego: kochania Boga i bliźniego jak siebie samego (,,będziesz [troszcząc się] kochał bliźniego, tak jak [kochasz] siebie. Ja jestem ''Bóg''; Wajikra/Kapłańska 19,18 według Tora Pardes Lauder) budują w człowieku wyższą dojrzałą świadomość - ''mochin degaglut'' , będącą przeciwieństwem świadomości niskiej, niedojrzałej, egocentrycznej na poziomie dziecka - ''mochin dekatnut''.
-I wszystkie te przykazania uzewnętrzniają się w konkretnych czynach dobroczynności, miłości, miłosierdzia, a nie w jakimś sentymentalizmie ckliwym i romantycznym. Służba Bogu to uświęcenie Jego Imienia, Tego, który jest Jeden Jedyny i przylgnięcie do Jego Tory, która jest światłem, drzewem życia, Boskim drogowskazem i instrukcją daną człowiekowi w tym życiu, tu i teraz. Służba Bogu to modlitwa, walka ze złą skłonnością (''jecer hara'') i przemiana swojego życia (''teszuwa''), która jest nieustannym wychodzeniem ze swego egoistycznego i ciasnego ''ego'' ku drugiemu człowiekowi, żeby Szechina (Boska Obecność) mogła w nas zamieszkać i być pomiędzy nami. W judaizmie, jak mówi Emmanuel Levinas, etyka jest miejscem, w którym Ten, który jest absolutnie Inny, święty, transcendentny, niepojęty objawia się w twarzy drugiego człowieka poprzez etyczność: miłość, miłosierdzie, odpowiedzialność:,,Poszukiwanie ducha ponad literę - na tym polega istota judaizmu. Nie musieliśmy czekać na ewangelie,aby to wiedzieć" [4]. Jak widać myśl Tarkowskiego nie jest aż tak diametralnie różna od  tej w Pirke Awot.
+I wszystkie te przykazania uzewnętrzniają się w konkretnych czynach dobroczynności, miłości, miłosierdzia, a nie w jakimś sentymentalizmie ckliwym i romantycznym. Służba Bogu to uświęcenie Jego Imienia, Tego, który jest Jeden Jedyny i przylgnięcie do Jego Tory, która jest światłem, drzewem życia, Boskim drogowskazem i instrukcją daną człowiekowi w tym życiu, tu i teraz. Służba Bogu to modlitwa, walka ze złą skłonnością (''jecer hara'') i przemiana swojego życia (''teszuwa''), która jest nieustannym wychodzeniem ze swego egoistycznego i ciasnego ''ego'' ku drugiemu człowiekowi, żeby [[Szechina]] mogła w nas zamieszkać i być pomiędzy nami. W judaizmie, jak mówi Emmanuel Levinas, etyka jest miejscem, w którym Ten, który jest absolutnie Inny, święty, transcendentny, niepojęty objawia się w twarzy drugiego człowieka poprzez etyczność: miłość, miłosierdzie, odpowiedzialność:,,Poszukiwanie ducha ponad literę - na tym polega istota judaizmu. Nie musieliśmy czekać na ewangelie,aby to wiedzieć" [4]. Jak widać myśl Tarkowskiego nie jest aż tak diametralnie różna od  tej w Pirke Awot.
 Bibliografia:

@@ Linia 5: / Linia 5: @@
 Człowiek, etyka, Bóg i sztuka stanowią centrum, fundament, ekspresję i przesłanie filmów Tarkowskiego. Sacrum i transcendencja czy materialność, będąca percepcją świata z pozycji kury, która widzi tylko i wyłącznie to,co na ziemi tuż w zasięgu jej wzroku i dotyku. A co za tym idzie wolność czy zniewolenie. Myśl Tarkowskiego oscyluje stale wokół jednej fundamentalnej zasady, która jest osią jego filmów: człowiek powinien budować siebie i swoją egzystencję na zasadach duchowych i moralnych. Bo tylko wtedy jest człowiekiem. Bo tylko wtedy spełnia się jako człowiek w swoim człowieczeństwie:,,powinien uznać, że przyszedł na świat po to, aby wznieść się duchem ponad samego siebie, by zwalczyć w sobie to, co nazywamy złem, które ma swe żródło w egoizmie"[2]. Koncept filozoficzny Tarkowskiego nie ma charakteru antropocentrycznego. Człowiek nie jest celem samym w sobie. Człowiek jest drogą do swego człowieczeństwa. A Celem, do którego zdąża jest Bóg, a także i Sztuka. Tarkowski Sztukę utożsamia z Pięknem, będącym symbolem Prawdy. Sztuka dla Tarkowskiego ma wymiar religijny i duchowy. W jej centrum stoi Bóg nie zawsze rozpoznawalny i oczywisty. Ale to On jest największym Artystą i najwznioślejszym Pięknem inspirującym człowieka. Dla Tarkowskiego sztuka pozbawiona wymiaru duchowego i religijnego nie jest sztuką. Bo sztuka, jak pisał, wyraża wielkość ludzkiego ducha i dlatego ,,powinna budować w człowieku nadzieję i wiarę. Nawet jeśli świat, o którym mówi artysta, nie zostawia miejsca na nadzieję"[3].
-Jaki zatem zachodzi związek pomiędzy konceptem Tarkowskiego a wspomnianą powyżej myślą Pirke Awot? I odpowiedź: Wspólny mianownik to: etyka, duchowość, wertykalność, transformacja. Według Tarkowskiego człowiek ma przekraczać siebie, stając się coraz bardziej etyczny, wznosząc swą egzystencję na coraz wyższe poziomy życia duchowego ukierunkowanego ku Bogu, transcendencji, Sztuce. W judaizmie człowiek to istota dążąca stale naprzód - ''aszrej isz'' (to widać chyba najmocniej w Psalmach, które [[Raszi]] nazywa drugą Torą); dążącą do tej rzeczywistości, o której uczy Tora. Człowiek ma poprzez wypełnianie micwot (przykazań) przekształcać swoją egoistyczną wolę przyjmowania (''haracon lekabel'')w altruistyczną wolę dawania (''haracon lehaszpia''). Wszystkie przykazania w Torze, które w sumie sprowadzają się do największego: kochania Boga i bliźniego jak siebie samego (,,będziesz [troszcząc się] kochał bliźniego, tak jak [kochasz] siebie. Ja jestem ''Bóg''; Wajikra/Kapłańska 19,18 według Tora Pardes Lauder) budują w człowieku wyższą dojrzałą świadomość - ''mochin degaglut'' , będącą przeciwieństwem świadomości niskiej, niedojrzałej, egocentrycznej na poziomie dziecka - ''mochin dekatnut''.
+Jaki zatem zachodzi związek pomiędzy konceptem Tarkowskiego a wspomnianą powyżej myślą Pirke Awot? I odpowiedź: Wspólny mianownik to: etyka, duchowość, wertykalność, transformacja. Według Tarkowskiego człowiek ma przekraczać siebie, stając się coraz bardziej etyczny, wznosząc swą egzystencję na coraz wyższe poziomy życia duchowego ukierunkowanego ku Bogu, transcendencji, Sztuce. W judaizmie człowiek to istota dążąca stale naprzód - ''aszrej isz'' (to widać chyba najmocniej w Psalmach, które [[Raszi]] nazywa drugą Torą); dążącą do tej rzeczywistości, o której uczy Tora. Człowiek ma poprzez wypełnianie micwot (przykazań) przekształcać swoją egoistyczną wolę przyjmowania (''haracon lekabel'') w altruistyczną wolę dawania (''haracon lehaszpia''). Wszystkie przykazania w Torze, które w sumie sprowadzają się do największego: kochania Boga i bliźniego jak siebie samego (,,będziesz [troszcząc się] kochał bliźniego, tak jak [kochasz] siebie. Ja jestem ''Bóg''; Wajikra/Kapłańska 19,18 według Tora Pardes Lauder) budują w człowieku wyższą dojrzałą świadomość - ''mochin degaglut'' , będącą przeciwieństwem świadomości niskiej, niedojrzałej, egocentrycznej na poziomie dziecka - ''mochin dekatnut''.
-I wszystkie te przykazania uzewnętrzniają się konkretnych czynach dobroczynności, miłości, miłosierdzia, a nie w jakimś sentymentalizmie ckliwym i romantycznym. Służba Bogu to uświęcenie Jego Imienia, Tego, który jest Jeden Jedyny i przylgnięcie do Jego Tory, która jest światłem, drzewem życia, Boskim drogowskazem i instrukcją daną człowiekowi w tym życiu, tu i teraz. Służba Bogu to modlitwa, walka ze złą skłonnością (''jecer hara'') i przemiana swojego życia (''teszuwa''), która jest nieustannym wychodzeniem ze swego egoistycznego i ciasnego ''ego'' ku drugiemu człowiekowi, żeby Szechina (Boska Obecność) mogła w nas zamieszkać i być pomiędzy nami. W judaizmie, jak mówi Emmanuel Levinas, etyka jest miejscem, w którym Ten, który jest absolutnie Inny, święty, transcendentny, niepojęty objawia się w twarzy drugiego człowieka poprzez etyczność: miłość, miłosierdzie, odpowiedzialność:,,Poszukiwanie ducha ponad literę - na tym polega istota judaizmu. Nie musieliśmy czekać na ewangelie,aby to wiedzieć" [4]. Jak widać myśl Tarkowskiego nie jest aż tak diametralnie różna od  tej w Pirke Awot.
+I wszystkie te przykazania uzewnętrzniają się w konkretnych czynach dobroczynności, miłości, miłosierdzia, a nie w jakimś sentymentalizmie ckliwym i romantycznym. Służba Bogu to uświęcenie Jego Imienia, Tego, który jest Jeden Jedyny i przylgnięcie do Jego Tory, która jest światłem, drzewem życia, Boskim drogowskazem i instrukcją daną człowiekowi w tym życiu, tu i teraz. Służba Bogu to modlitwa, walka ze złą skłonnością (''jecer hara'') i przemiana swojego życia (''teszuwa''), która jest nieustannym wychodzeniem ze swego egoistycznego i ciasnego ''ego'' ku drugiemu człowiekowi, żeby Szechina (Boska Obecność) mogła w nas zamieszkać i być pomiędzy nami. W judaizmie, jak mówi Emmanuel Levinas, etyka jest miejscem, w którym Ten, który jest absolutnie Inny, święty, transcendentny, niepojęty objawia się w twarzy drugiego człowieka poprzez etyczność: miłość, miłosierdzie, odpowiedzialność:,,Poszukiwanie ducha ponad literę - na tym polega istota judaizmu. Nie musieliśmy czekać na ewangelie,aby to wiedzieć" [4]. Jak widać myśl Tarkowskiego nie jest aż tak diametralnie różna od  tej w Pirke Awot.
 Bibliografia:

@@ Linia 3: / Linia 3: @@
 Tarkowski w swoim Dzienniku napisał: ,,Religia, filozofia, sztuka - trzy kolumny podtrzymujące świat"[1]. A w Pirke Awot (Sentencje Ojców) można przeczytać:,,na trzech rzeczach stoi świat: na Torze, służbie [Bogu] i na dobrych uczynkach" (rozdział 1,2). Te dwa koncepty są w pewien sposób paralelne i współbrzmią ze sobą, o czym za chwilę stanie się to bardziej oczywiste.
-Człowiek, etyka, Bóg i sztuka stanowią centrum, fundament, ekspresję i przesłanie filmów Tarkowskiego. Sacrum i transcendencja czy materialność, będąca percepcją świata z pozycji kury, która widzi tylko i wyłącznie to,co na ziemi tuż w zasięgu jej wzroku i dotyku. A co za tym idzie wolność czy zniewolenie. Myśl Tarkowskiego oscyluje stale wokół jednej fundamentalnej zasady, która jest osią jego filmów: człowiek powinien budować siebie i swoją egzystencję na zasadach duchowych i moralnych. Bo tylko wtedy jest człowiekiem. Bo tylko wtedy spełnia się jako człowiek w swoim człowieczeństwie:,,powinien uznać, że przyszedł na świat po to, aby wznieść się duchem ponad samego siebie, by zwalczyć w sobie to, co nazywamy złem, które ma swe żródło w egoizmie"[2]. Koncept filozoficzny Tarkowskiego nie ma charakteru antropocentrycznego. Człowiek nie jest celem samym w sobie. Człowiek jest drogą do swego człowieczeństwa. A Celem, do którego zdąża jest Bóg, a także i Sztuka. Tarkowski Sztukę utożsamia z Pięknem, będącym symbolem Prawdy. Sztuka dla Tarkowskiego ma wymiar religijny i duchowy. W jej centrum stoi Bóg nie zawsze rozpoznawalny i oczywisty. Ale to On jest największym Artystą i najwznioślejszym Pięknem inspirującym człowieka. Dla Tarkowskiego sztuka pozbawiona wymiaru duchowego i religijnego nie jest sztuką. Bo sztuka, jak pisał, wyraża wielkość ludzkiego ducha i dlatego ,,po-
+Człowiek, etyka, Bóg i sztuka stanowią centrum, fundament, ekspresję i przesłanie filmów Tarkowskiego. Sacrum i transcendencja czy materialność, będąca percepcją świata z pozycji kury, która widzi tylko i wyłącznie to,co na ziemi tuż w zasięgu jej wzroku i dotyku. A co za tym idzie wolność czy zniewolenie. Myśl Tarkowskiego oscyluje stale wokół jednej fundamentalnej zasady, która jest osią jego filmów: człowiek powinien budować siebie i swoją egzystencję na zasadach duchowych i moralnych. Bo tylko wtedy jest człowiekiem. Bo tylko wtedy spełnia się jako człowiek w swoim człowieczeństwie:,,powinien uznać, że przyszedł na świat po to, aby wznieść się duchem ponad samego siebie, by zwalczyć w sobie to, co nazywamy złem, które ma swe żródło w egoizmie"[2]. Koncept filozoficzny Tarkowskiego nie ma charakteru antropocentrycznego. Człowiek nie jest celem samym w sobie. Człowiek jest drogą do swego człowieczeństwa. A Celem, do którego zdąża jest Bóg, a także i Sztuka. Tarkowski Sztukę utożsamia z Pięknem, będącym symbolem Prawdy. Sztuka dla Tarkowskiego ma wymiar religijny i duchowy. W jej centrum stoi Bóg nie zawsze rozpoznawalny i oczywisty. Ale to On jest największym Artystą i najwznioślejszym Pięknem inspirującym człowieka. Dla Tarkowskiego sztuka pozbawiona wymiaru duchowego i religijnego nie jest sztuką. Bo sztuka, jak pisał, wyraża wielkość ludzkiego ducha i dlatego ,,powinna budować w człowieku nadzieję i wiarę. Nawet jeśli świat, o którym mówi artysta, nie zostawia miejsca na nadzieję"[3].
 Jaki zatem zachodzi związek pomiędzy konceptem Tarkowskiego a wspomnianą powyżej myślą Pirke Awot? I odpowiedź: Wspólny mianownik to: etyka, duchowość, wertykalność, transformacja. Według Tarkowskiego człowiek ma przekraczać siebie, stając się coraz bardziej etyczny, wznosząc swą egzystencję na coraz wyższe poziomy życia duchowego ukierunkowanego ku Bogu, transcendencji, Sztuce. W judaizmie człowiek to istota dążąca stale naprzód - ''aszrej isz'' (to widać chyba najmocniej w Psalmach, które [[Raszi]] nazywa drugą Torą); dążącą do tej rzeczywistości, o której uczy Tora. Człowiek ma poprzez wypełnianie micwot (przykazań) przekształcać swoją egoistyczną wolę przyjmowania (''haracon lekabel'')w altruistyczną wolę dawania (''haracon lehaszpia''). Wszystkie przykazania w Torze, które w sumie sprowadzają się do największego: kochania Boga i bliźniego jak siebie samego (,,będziesz [troszcząc się] kochał bliźniego, tak jak [kochasz] siebie. Ja jestem ''Bóg''; Wajikra/Kapłańska 19,18 według Tora Pardes Lauder) budują w człowieku wyższą dojrzałą świadomość - ''mochin degaglut'' , będącą przeciwieństwem świadomości niskiej, niedojrzałej, egocentrycznej na poziomie dziecka - ''mochin dekatnut''.

@@ Linia 3: / Linia 3: @@
 Tarkowski w swoim Dzienniku napisał: ,,Religia, filozofia, sztuka - trzy kolumny podtrzymujące świat"[1]. A w Pirke Awot (Sentencje Ojców) można przeczytać:,,na trzech rzeczach stoi świat: na Torze, służbie [Bogu] i na dobrych uczynkach" (rozdział 1,2). Te dwa koncepty są w pewien sposób paralelne i współbrzmią ze sobą, o czym za chwilę stanie się to bardziej oczywiste.
-Człowiek, etyka, Bóg i sztuka stanowią centrum, fundament, ekspresję i przesłanie filmów Tarkowskiego. Sacrum i transcendencja czy materialność, będąca percepcją świata z pozycji kury, która widzi tylko i wyłącznie to,co na ziemi tuż w zasięgu jej wzroku i dotyku. A co za tym idzie wolność czy zniewolenie. Myśl Tarkowskiego oscyluje stale wokół jednej fundamentalnej zasady, która jest osią jego filmów: człowiek powinien budować siebie i swoją egzystencję na zasadach duchowych i moralnych. Bo tylko wtedy jest człowiekiem. Bo tylko wtedy spełnia się jako człowiek w swoim człowieczeństwie:,,po-
+Człowiek, etyka, Bóg i sztuka stanowią centrum, fundament, ekspresję i przesłanie filmów Tarkowskiego. Sacrum i transcendencja czy materialność, będąca percepcją świata z pozycji kury, która widzi tylko i wyłącznie to,co na ziemi tuż w zasięgu jej wzroku i dotyku. A co za tym idzie wolność czy zniewolenie. Myśl Tarkowskiego oscyluje stale wokół jednej fundamentalnej zasady, która jest osią jego filmów: człowiek powinien budować siebie i swoją egzystencję na zasadach duchowych i moralnych. Bo tylko wtedy jest człowiekiem. Bo tylko wtedy spełnia się jako człowiek w swoim człowieczeństwie:,,powinien uznać, że przyszedł na świat po to, aby wznieść się duchem ponad samego siebie, by zwalczyć w sobie to, co nazywamy złem, które ma swe żródło w egoizmie"[2]. Koncept filozoficzny Tarkowskiego nie ma charakteru antropocentrycznego. Człowiek nie jest celem samym w sobie. Człowiek jest drogą do swego człowieczeństwa. A Celem, do którego zdąża jest Bóg, a także i Sztuka. Tarkowski Sztukę utożsamia z Pięknem, będącym symbolem Prawdy. Sztuka dla Tarkowskiego ma wymiar religijny i duchowy. W jej centrum stoi Bóg nie zawsze rozpoznawalny i oczywisty. Ale to On jest największym Artystą i najwznioślejszym Pięknem inspirującym człowieka. Dla Tarkowskiego sztuka pozbawiona wymiaru duchowego i religijnego nie jest sztuką. Bo sztuka, jak pisał, wyraża wielkość ludzkiego ducha i dlatego ,,po-
 winna budować w człowieku nadzieję i wiarę. Nawet jeśli świat, o którym mówi artysta, nie zostawia miejsca na nadzieję"[3].

← poprzednia wersja		Wersja z 00:51, 17 maj 2012
Linia 1:		Linia 1:
−	[[~~Category~~: ~~Książki~~]]	+	Geniusz Andrieja Tarkowskiego (1932-1986), jak notabene każdego genialnego artysty, przejawia się w tym, że filmowe dzieła Tarkowskiego wychodzą daleko ,,poza" rosyjską tradycję narodowo-kulturalną i prawosławną, w których są zakorzenione i z których wypływają jako ze swego źródła. W tym uniwersalnym, ogólnoludzkim charakterze jego dzieł można również odnaleźć reminiscencje judaistyczne.
		+
		+	Tarkowski w swoim Dzienniku napisał: ,,Religia, filozofia, sztuka - trzy kolumny podtrzymujące świat"[1]. A w Pirke Awot (Sentencje Ojców) można przeczytać:,,na trzech rzeczach stoi świat: na Torze, służbie [Bogu] i na dobrych uczynkach" (rozdział 1,2). Te dwa koncepty są w pewien sposób paralelne i współbrzmią ze sobą, o czym za chwilę stanie się to bardziej oczywiste.
		+
		+	Człowiek, etyka, Bóg i sztuka stanowią centrum, fundament, ekspresję i przesłanie filmów Tarkowskiego. Sacrum i transcendencja czy materialność, będąca percepcją świata z pozycji kury, która widzi tylko i wyłącznie to,co na ziemi tuż w zasięgu jej wzroku i dotyku. A co za tym idzie wolność czy zniewolenie. Myśl Tarkowskiego oscyluje stale wokół jednej fundamentalnej zasady, która jest osią jego filmów: człowiek powinien budować siebie i swoją egzystencję na zasadach duchowych i moralnych. Bo tylko wtedy jest człowiekiem. Bo tylko wtedy spełnia się jako człowiek w swoim człowieczeństwie:,,po-
		+	winien uznać, że przyszedł na świat po to, aby wznieść się duchem ponad samego siebie, by zwalczyć w sobie to, co nazywamy złem, które ma swe żródło w egoizmie"[2]. Koncept filozoficzny Tarkowskiego nie ma charakteru antropocentrycznego. Człowiek nie jest celem samym w sobie. Człowiek jest drogą do swego człowieczeństwa. A Celem, do którego zdąża jest Bóg, a także i Sztuka. Tarkowski Sztukę utożsamia z Pięknem, będącym symbolem Prawdy. Sztuka dla Tarkowskiego ma wymiar religijny i duchowy. W jej centrum stoi Bóg nie zawsze rozpoznawalny i oczywisty. Ale to On jest największym Artystą i najwznioślejszym Pięknem inspirującym człowieka. Dla Tarkowskiego sztuka pozbawiona wymiaru duchowego i religijnego nie jest sztuką. Bo sztuka, jak pisał, wyraża wielkość ludzkiego ducha i dlatego ,,po-
		+	winna budować w człowieku nadzieję i wiarę. Nawet jeśli świat, o którym mówi artysta, nie zostawia miejsca na nadzieję"[3].
		+
		+	Jaki zatem zachodzi związek pomiędzy konceptem Tarkowskiego a wspomnianą powyżej myślą Pirke Awot? I odpowiedź: Wspólny mianownik to: etyka, duchowość, wertykalność, transformacja. Według Tarkowskiego człowiek ma przekraczać siebie, stając się coraz bardziej etyczny, wznosząc swą egzystencję na coraz wyższe poziomy życia duchowego ukierunkowanego ku Bogu, transcendencji, Sztuce. W judaizmie człowiek to istota dążąca stale naprzód - ''aszrej isz'' (to widać chyba najmocniej w Psalmach, które [[Raszi]] nazywa drugą Torą); dążącą do tej rzeczywistości, o której uczy Tora. Człowiek ma poprzez wypełnianie micwot (przykazań) przekształcać swoją egoistyczną wolę przyjmowania (''haracon lekabel'')w altruistyczną wolę dawania (''haracon lehaszpia''). Wszystkie przykazania w Torze, które w sumie sprowadzają się do największego: kochania Boga i bliźniego jak siebie samego (,,będziesz [troszcząc się] kochał bliźniego, tak jak [kochasz] siebie. Ja jestem ''Bóg''; Wajikra/Kapłańska 19,18 według Tora Pardes Lauder) budują w człowieku wyższą dojrzałą świadomość - ''mochin degaglut'' , będącą przeciwieństwem świadomości niskiej, niedojrzałej, egocentrycznej na poziomie dziecka - ''mochin dekatnut''.
		+
		+	I wszystkie te przykazania uzewnętrzniają się konkretnych czynach dobroczynności, miłości, miłosierdzia, a nie w jakimś sentymentalizmie ckliwym i romantycznym. Służba Bogu to uświęcenie Jego Imienia, Tego, który jest Jeden Jedyny i przylgnięcie do Jego Tory, która jest światłem, drzewem życia, Boskim drogowskazem i instrukcją daną człowiekowi w tym życiu, tu i teraz. Służba Bogu to modlitwa, walka ze złą skłonnością (''jecer hara'') i przemiana swojego życia (''teszuwa''), która jest nieustannym wychodzeniem ze swego egoistycznego i ciasnego ''ego'' ku drugiemu człowiekowi, żeby Szechina (Boska Obecność) mogła w nas zamieszkać i być pomiędzy nami. W judaizmie, jak mówi Emmanuel Levinas, etyka jest miejscem, w którym Ten, który jest absolutnie Inny, święty, transcendentny, niepojęty objawia się w twarzy drugiego człowieka poprzez etyczność: miłość, miłosierdzie, odpowiedzialność:,,Poszukiwanie ducha ponad literę - na tym polega istota judaizmu. Nie musieliśmy czekać na ewangelie,aby to wiedzieć" [4]. Jak widać myśl Tarkowskiego nie jest aż tak diametralnie różna od tej w Pirke Awot.
		+
		+	Bibliografia:
		+	1. Dzienniki. Przełożył i opracował Seweryn Kuśmierczyk, Instytut Sztuki PAN, Warszawa 1998, s. 17.
		+	2. Andriej Tarkowski, Kompleks Tołstoja. Wybrał, opracował i przedmową opatrzył Seweryn Kuśmierczyk, Warszawa 1989, s.74.
		+	3. Andriej Tarkowski, Kompleks Tołstoja, dz. cyt., s.65.
		+	4. Emmanuel Levinas, Cztery lektury talmudyczne. Przełożyła Ewa Burska, Oficyna Literacka, Kraków 1995,s. 36.

	[[Kategoria:Książki]]		[[Kategoria:Książki]]