WikiPARDES - Wkład użytkownika [pl]

Nedawa

2014-10-28T19:31:20Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „'''Nedawa (נדבה)''' – dobrowolny dar. Rodzaj oddania, gdzie osoba zobowiązuje się do przyniesienia konkretnego zwierzęcia – w przypadku zaginięcia lub ...”

'''Nedawa (נדבה)''' – dobrowolny dar. Rodzaj oddania, gdzie osoba zobowiązuje się do przyniesienia konkretnego zwierzęcia – w przypadku zaginięcia lub śmierci zwierzęcia nie ma obowiązku zastąpienia go innym (TPL, Wajikra 7:16, Megila 8a/Misznajot Megila 1:6).

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

Neder

2014-10-28T19:30:01Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „'''Neder (נדר)'''– ślubowanie. Oddanie będące osobistym zobowiązaniem, powstałym poprzez wypowiedzenie oświadczenia „Zobowiązuję się do złożenia od...”

'''Neder (נדר)'''– ślubowanie. Oddanie będące osobistym zobowiązaniem, powstałym poprzez wypowiedzenie oświadczenia „Zobowiązuję się do złożenia oddania pokojowego”. Obowiązek złożenia oddania ciąży bezpośrednio na danej osobie, co oznacza, że jeśli zwierzę, które zostało przeznaczone na oddanie zaginie lub umrze, osoba ta musi przynieść inne w jego miejsce (TPL, Wajikra 7:16, Megila 8a/Misznajot Megila 1:6).

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

Majim acharonim

2014-10-19T17:22:54Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „'''Majim acharonim (מים אחרונים)'''- umycie rąk po posiłku, przed odmówieniem błogosławieństwa po posiłku. Kategoria:Słowniczek_pojęć”

'''Majim acharonim (מים אחרונים)'''- umycie rąk po posiłku, przed odmówieniem błogosławieństwa po posiłku.

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

Tumat jadajim

2014-10-19T17:20:19Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „'''Tumat jadajim (טומאת ידים)''' – rytualna nieczystość rąk. Mędrcy ustanowili zasadę, zgodnie z którą ręce mają drugi stopień rytualnej nieczys...”

'''Tumat jadajim (טומאת ידים)''' – rytualna nieczystość rąk. Mędrcy ustanowili zasadę, zgodnie z którą ręce mają drugi stopień rytualnej nieczystości (szeni letuma – שני לטומא). Rytualna nieczystość rąk powstaje wtedy, gdy wejdą one w kontakt z czymś, co spowodowałoby, że teruma stałaby się niezdatna do spożycia lub po dotknięciu świętych zwojów.

----
Na podstawie: Rabbi Adin Even-Israel Steinsaltz, Reference guide to the Talmud, str. 419.

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

Hirhur kedibur o law kedibur dami

2014-10-05T16:53:04Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „'''Hirhur kedibur o law kedibur dami (הרהור כדיבור או לאו כדיבור דמי)''' - spór co do tego, czy myśl jest czy nie jest jak mowa (zob. np. ...”

'''Hirhur kedibur o law kedibur dami (הרהור כדיבור או לאו כדיבור דמי)''' - spór co do tego, czy myśl jest czy nie jest jak mowa (zob. np. Berachot 20b).

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

Baal keri

2014-10-05T16:40:30Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „'''Baal keri (בעל קרי)''' - osoba, która doświadczyła wypływu nasienia; osoba taka staje się rytualnie nieczysta bez względu na to, czy wypływ nasienia ...”

'''Baal keri (בעל קרי)''' - osoba, która doświadczyła wypływu nasienia; osoba taka staje się rytualnie nieczysta bez względu na to, czy wypływ nasienia miał charakter świadomy czy mimowolny. Baal keri musi zanurzyć się w mykwie i wieczorem staje się rytualnie czysty (Wajikra 15:16-18).

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

Notar

2014-10-05T16:27:39Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „'''Notar (נותר)''' - pozostałości z oddań, które nie zostały spożyte w wyznaczonym czasie. Osoba, która zjadła notar winna jest kary karet. Mędrcy ustan...”

'''Notar (נותר)''' - pozostałości z oddań, które nie zostały spożyte w wyznaczonym czasie. Osoba, która zjadła notar winna jest kary karet. Mędrcy ustanowili, że notar jest rytualnie nieczysty, aby kohanim byli skrupulatni w jego usuwaniu i czynili to niezwłocznie.
----
Na podstawie: Rabbi Adin Even-Israel Steinsaltz, Reference guide to the Talmud, str. 384.

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

Szalijach szel adam kmoto

2014-10-05T16:18:01Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „'''Szalijach szel adam kmoto (שלוחו של אדם כמותו)''' – status prawny posłańca (szalijach) jest taki, jak tego kto go posyła. [[Kategoria:Słowni...”

'''Szalijach szel adam kmoto (שלוחו של אדם כמותו)''' – status prawny posłańca (szalijach) jest taki, jak tego kto go posyła.

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

Ejn szalijach lidwar awejra

2014-10-05T16:09:31Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „'''Ejn szalijach lidwar awejra (אין שליח לדבר עבירה)''' – jeśli ktoś zleca wykonanie jakiejś czynności, która stanowi naruszenie zakazu, to po...”

'''Ejn szalijach lidwar awejra (אין שליח לדבר עבירה)''' – jeśli ktoś zleca wykonanie jakiejś czynności, która stanowi naruszenie zakazu, to posłaniec (szalijach), a nie ten kto go posyła, ponosi odpowiedzialność za to wykroczenie.

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

Dziesięć takanot (dekretów) Ezry

2014-10-05T16:00:18Z

Paulina.pyszniak:

'''Dziesięć takanot (dekretów) Ezry (Bawa Kama 82a):'''

1. Czytamy Torę podczas minchy w Szabat.

2. Czytamy Torę w poniedziałki i czwartki.

3. Beit din obraduje w poniedziałki i czwartki.

4. Ubrania winny być prane w czwartek.

5. Jemy czosnek w erew Szabat.

6. Kobieta winna wstać wcześnie rano w erew Szabat by upiec chleb.

7. Kobieta winna nosić sinar (rodzaj ubrania).

8. Kobieta winna rozczesać włosy przed zanurzeniem się w mykwie.

9. Domokrążcy (sprzedający perfumy) mogą podróżować po miastach.

10. Baal keri musi zanurzyć się w mykwie.

[[Kategoria:Talmud]]

Dziesięć takanot (dekretów) Ezry

2014-10-05T15:59:55Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „'''Dziesięć takanot (dekretów) Ezry (Bawa Kama 82a)''' 1. Czytamy Torę podczas minchy w Szabat. 2. Czytamy Torę w poniedziałki i czwartki. 3. Beit din obrad...”

'''Dziesięć takanot (dekretów) Ezry (Bawa Kama 82a)'''

1. Czytamy Torę podczas minchy w Szabat.

2. Czytamy Torę w poniedziałki i czwartki.

3. Beit din obraduje w poniedziałki i czwartki.

4. Ubrania winny być prane w czwartek.

5. Jemy czosnek w erew Szabat.

6. Kobieta winna wstać wcześnie rano w erew Szabat by upiec chleb.

7. Kobieta winna nosić sinar (rodzaj ubrania).

8. Kobieta winna rozczesać włosy przed zanurzeniem się w mykwie.

9. Domokrążcy (sprzedający perfumy) mogą podróżować po miastach.

10. Baal keri musi zanurzyć się w mykwie.

[[Kategoria:Talmud]]

Kim lej bideraba minej

2014-08-06T14:47:02Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „'''Kim lej bideraba minej (קים ליה בדרבה מיניה)''' – zasada, zgodnie z którą, jeżeli ktoś jednym czynem naruszył dwa lub więcej zakazów, zwo...”

'''Kim lej bideraba minej (קים ליה בדרבה מיניה)''' – zasada, zgodnie z którą, jeżeli ktoś jednym czynem naruszył dwa lub więcej zakazów, zwolniony jest z kary za mniej poważny występek. Przykładowo, jeśli ktoś popełnił czyn za który należny się kara śmierci oraz obowiązek zapłaty odszkodowania, wymierza się mu tylko surowszą karę.

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]
[[Kategoria:Talmud]]

Bemida szeadam moded ba modedin lo

2014-08-02T20:44:43Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „'''Bemida szeadam moded ba modedin lo (במידה שאדם מודד בה מודדין לו)''' – jaką miarą mierzy człowiek, taką mu odmierzą; tak jak człowi...”

'''Bemida szeadam moded ba modedin lo (במידה שאדם מודד בה מודדין לו)''' – jaką miarą mierzy człowiek, taką mu odmierzą; tak jak człowiek traktuje i osądza innych, tak zostanie potraktowany i osądzony przez niebiański trybunał. W traktacie talmudycznym Megila 12b czytamy, że goście króla Achaszwerosza zażyczyli sobie, aby królowa Waszti stanęła przed nimi naga. Dlaczego to ją spotkało ? Waszti została osądzona miara za miarę ([[mida keneged mida]]) – rozbierała do naga żydowskie kobiety i zmuszała je do pracy w Szabat (Ester 2:1 Jakiś czas po tych zdarzeniach, gdy uspokoił się gniew króla Achaszwerosza, przypomniał sobie o Waszti, co uczyniła i co rozporządzono przeciwko niej).

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]
[[Kategoria:Talmud]]

Kodszim kalim

2014-04-06T13:31:49Z

Paulina.pyszniak:

[[Kodszim kalim]] - [[Oddania|oddania]] o niższym statusie świętości. Należą do nich, na przykład: szlamim (oddanie pokojowe), toda (oddanie dziękczynne), maaser behema (dziesięcina ze zwierząt), bechor (pierworodne samce zwierząt).

'''Kodszim kalim''' co do miejsca i czasu nie miały takich restrykcji jak [[Kodszej kodszim]]. Mogły być złożone przez [[Kohen|kohena]] gdziekolwiek na ołtarzu (na wewnętrznym dziedzińcu Bet Hamikdasz zwanym azara stał wielki ołtarz zewnętrzny - mizbeach, a w środku Najświętsze Miejsce Świątyni - Kodesz Hakodaszim) oraz spożyte poza Świątynią, ale na terenie Jeruszalaim (Jerozolimy) i czas spożycia był dłuższy: przez dzień,noc i dzień.

[[Kategoria:Tora]]

Kodszej kodszim

2014-04-06T13:30:48Z

Paulina.pyszniak:

[[Kodszej kodszim]] - oddania najświętsze. Należą do nich przykładowo: [[Korban|korban]] ola (oddanie wstępujące), korban chatat (oddanie za grzch), korban aszam (oddanie za winę), korban mincha (oddanie hołdownicze).

Przy '''kodszej kodszim''' obowiązywały restrykcje: miejsce i czas, żeby mogły być spełnione. Musiały być złożone przez [[Kohen|kohena]] w Bet Hamikdasz (Świątyni Jerozolimskiej) na północnej stronie mizbeach (wielkiego ołtarza zewnętrznego, stojącego na dziedzińcu wewnętrznym - azara - gdzie znajdowało się Najświętsze Miejsce Świątyni - Kodesz Hakodaszim) oraz zjedzone przez niego w obrębie Świątyni, na tym dziedzińcu, w krótkim czasie: tego samego dnia albo wieczorem do rana, czyli przez dzień i noc (dzień liczy się od zachodu słońca; zob. [[Kalendarz żydowski]]).

[[Kategoria:Tora]]

Maalin bakodesz welo moridin

2014-02-19T20:44:49Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „'''Maalin bakodesz welo moridin (מעלין בקודש ולא מורידין)''' - poziom świętości osoby lub przedmiotu może zostać podwyższony, ale nie obni...”

'''Maalin bakodesz welo moridin (מעלין בקודש ולא מורידין)''' - poziom świętości osoby lub przedmiotu może zostać podwyższony, ale nie obniżony.

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

Orla

2013-12-01T21:39:30Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „'''Orla (ערלה)''' - zakaz odnoszenia korzyści z owoców zrodzonych w pierwszych trzech latach od zasadzenia drzewa. Źródłem tego prawa jest werset w Księdz...”

'''Orla (ערלה)''' - zakaz odnoszenia korzyści z owoców zrodzonych w pierwszych trzech latach od zasadzenia drzewa. Źródłem tego prawa jest werset w Księdze Wajikra 19:23: "Gdy przyjdziecie do ziemi [Jisraela] i będziecie sadzić wszelkie drzewo [rodzące] jadalny [owoc], będzie wam ten owoc wzbroniony - przez trzy lata będzie wam wzbroniony i jedzony nie będzie."

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

Neta rewai

2013-12-01T21:30:11Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „'''Neta rewai ( נטע רבעי)''' - dosł. "owoce czwartego roku"; micwa neta rewai to nakaz przyniesienia owoców zrodzonych w czwartym roku od zasadzenia drzewa ...”

'''Neta rewai ( נטע רבעי)''' - dosł. "owoce czwartego roku"; micwa neta rewai to nakaz przyniesienia owoców zrodzonych w czwartym roku od zasadzenia drzewa do Jerozolimy i spożycia ich w stanie rytualnej czystości. Przez pierwsze trzy lata istnieje zakaz czerpania korzyści ze zrodzonych przez drzewa owoców ([[orla]]). Źródłem tych praw są wersety w Wajikra 19:23-24: "Gdy przyjdziecie do ziemi [Jisraela] i będziecie sadzić wszelkie drzewo [rodzące] jadalny [owoc], będzie wam ten owoc wzbroniony - przez trzy lata będzie wam wzbroniony i jedzony nie będzie. A w czwartym roku wszelki jego owoc będzie święty [i jedzony tylko w Jerozlimie], na chwałę Boga."

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

Ejn maawirin al hamicwot

2013-11-30T12:41:08Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „'''Ejn maawirin al hamicwot (אין מעבירין על המצות)''' – zasada zgodnie z którą, należy wykorzystać każdą okazję na spełnienie micwy. Jeśl...”

'''Ejn maawirin al hamicwot (אין מעבירין על המצות)''' – zasada zgodnie z którą, należy wykorzystać każdą okazję na spełnienie micwy. Jeśli jest możliwość spełnienia kilku micwot, pierwszeństwo ma ta, której okazja na spełnienie zaistniała jako pierwsza. Nie należy także odkładać spełnienia micwy na później.

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

Semicha

2013-11-30T12:23:49Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „'''Semicha (סמיכה)''' – micwa polegająca na uciśnięciu z całej siły, obiema rękami, głowy zwierzęcia przeznaczonego na oddanie, zgodnie z tym co napis...”

'''Semicha (סמיכה)''' – micwa polegająca na uciśnięciu z całej siły, obiema rękami, głowy zwierzęcia przeznaczonego na oddanie, zgodnie z tym co napisano w Wajikra 1:4: „Uciśnie rękami głowę oddania wstepującego [ola] i będzie przyjęte [przez Boga] dla niego, jako [przebłaganie za niego].”

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

Hakel

2013-11-30T11:54:12Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „'''Hakel (הקהל)''' – w czasie święta Sukot, w roku następującym po roku szabatowym, cały lud Jisraela zbierał się, by wysłuchać czytania Tory, zgodnie...”

'''Hakel (הקהל)''' – w czasie święta Sukot, w roku następującym po roku szabatowym, cały lud Jisraela zbierał się, by wysłuchać czytania Tory, zgodnie z tym co napisano w Dewarim 31:10: „Mosze przykazał im: Po każdym siódmym roku, roku szabatowym, podczas wyznaczonego czasu obchodzenia święta Sukot, gdy cały Jisrael przyjdzie się pokazać przed Bogiem, twoim Bogiem, w miejscu które on wybierze, [król] będzie czytał tę Torę przed całym Jisraelem, żeby słyszeli ją wyraźnie.” (patrz też: Sota 41a, Rambam, Miszne Tora, Chagiga 3).

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

Korban ecim

2013-11-30T11:25:28Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „'''Korban ecim (קרבן עצים)''' - w Nechemja 10:35 czytamy: וְהַגֹּרָלוֹת הִפַּלְנוּ עַל קֻרְבַּן הָעֵצִים הַכֹ...”

'''Korban ecim (קרבן עצים)''' - w Nechemja 10:35 czytamy: וְהַגֹּרָלוֹת הִפַּלְנוּ עַל קֻרְבַּן הָעֵצִים הַכֹּהֲנִים הַלְוִיִּם וְהָעָם לְהָבִיא לְבֵית אֱלֹהֵינוּ לְבֵית אֲבֹתֵינוּ לְעִתִּים מְזֻמָּנִים שָׁנָה בְשָׁנָה לְבַעֵר עַל מִזְבַּח יְהֹוָה אֱלֹהֵינוּ כַּכָּתוּב בַּתּוֹרָה - Losowaniem rozstrzygnęliśmy - kapłani, lewici i lud - sprawę dostarczenia opału: należy go rokrocznie w określonych terminach odstawiać do domu Boga naszego według kolejności rodzin, aby zgodnie z przepisem Prawa utrzymywać ogień na ołtarzu Pana, Boga naszego.

W okresie Drugiej Świątyni, w drodze losowania, ustalono porządek w jakim konkretne rodziny będą co roku w tym samym czasie dostarczać drewno, potrzebne do składania oddań. Porządek ten opisany jest w Misznie w traktacie Taanit 26a. [[Rambam]] w [[Miszne Tora]] (Sefer Awoda, Hilchot Kli Hamikdasz 6:9) wyjaśnia, że zwyczajowo dzień, w którym te rodziny dostarczały drewno na potrzeby Świątyni, traktowany był przez nie jako jom tow – nie wygłaszano mów pogrzebowych, nie odbywano postów i nie wykonywano melachot.

[[Kategoria:Judaizm]]
[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

Hierarchia aniołów wg. Rambama

2013-11-30T10:47:23Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „Rambam w Miszne Tora (Sefer Hamada, Jesodej HaTora, perek bet, halacha zajin) naucza, że istnieje dziesięć grup aniołów. Ich nazwy odzwierciedlają duch...”

[[Rambam]] w [[Miszne Tora]] (Sefer Hamada, Jesodej HaTora, perek bet, halacha zajin) naucza, że istnieje dziesięć grup aniołów. Ich nazwy odzwierciedlają duchowy poziom każdej z nich. Poniżej przedstawiono hierarchię aniołów: od najwyższych - chajot, do najniższych - iszim (patrz: Symbole hebrajskiego myślenia 10 z 14.11.2013 r.).

{| class="wikitable"
|style="text-align:center" |1
|style="text-align:center" |chajot
|style="text-align:center" |חיות
|style="text-align:center" |Jechezkel 1
|-
|style="text-align:center" |2
|style="text-align:center" |ofanim
|style="text-align:center" |אופנים
|style="text-align:center" | Jechezkel 1 i 10
|-
|style="text-align:center" |3
|style="text-align:center" | erelim
|style="text-align:center" |אראלים
|style="text-align:center" | Jeszaja 33:7
|-
|style="text-align:center" |4
|style="text-align:center" |chaszmalim
|style="text-align:center" |חשמלים
|style="text-align:center" | Jechezkel 1:4
|-
|style="text-align:center" |5
|style="text-align:center" |serafim
|style="text-align:center" |שרפים
|style="text-align:center" | Jeszaja 6
|-
|style="text-align:center" |6
|style="text-align:center" |malachim
|style="text-align:center" |מלאכים
|style="text-align:center" | Jeszaja 63:9
|-
|style="text-align:center" |7
|style="text-align:center" |elohim
|style="text-align:center" |אלהים
| style="text-align:center" |boskie byty
|-
|style="text-align:center" |8
|style="text-align:center" |bnej elohim
|style="text-align:center" |בני אלהים
| style="text-align:center" |synowie elohim
|-
|style="text-align:center" |9
|style="text-align:center" |cherubim
|style="text-align:center" |כרובים
| style="text-align:center" |Chagiga 13b
|-
|style="text-align:center" |10
|style="text-align:center" |iszim
|style="text-align:center" |אישים
|style="text-align:center" | Bereszit 18:2, Daniel 10:5
|-

[[Kategoria:Judaizm]]

Szomea keone

2013-10-30T19:30:10Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „'''Szomea keone (שומע כעונה)''' – zasada halachiczna, zgodnie z którą możliwe jest spełnienie micwy, np. czytanie Megilat Ester, jedynie poprzez słu...”

'''Szomea keone (שומע כעונה)''' – zasada halachiczna, zgodnie z którą możliwe jest spełnienie micwy, np. czytanie Megilat Ester, jedynie poprzez słuchanie innej osoby odczytującej tekst Zwoju. Konieczne przy tym jest jednak aby osoba, która uważnie słucha, miała intencję wypełnienia micwy w taki właśnie sposób, a osoba czytająca włączenia jej w spełnianie przykazania. Ponadto konieczne jest by osoba „aktywnie” spełniająca micwę była do niej zobowiązana, a nie wykonywała ją dobrowolnie.

----
'''Koncept „szomea Leone” w Talmudzie:'''

Miszna - Suka 38 b: Jeśli niewolnik, kobieta lub dziecko wyrecytowali dla niego Halel, musi on powtórzyć po nich to, co powiedzieli - i niech to będzie dla niego przekleństwem. Jeśli dorosły wyrecytował dla niego Halel odpowiada mu HaleluKa.

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]
[[Kategoria:Talmud]]

Tartej disasrej

2013-10-08T16:38:04Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „'''Tartej disasrej (תַּרְתֵּי דְּסָתְרֵי)''' - aram. wewnętrzna sprzeczność; dwie przeciwstawne, wzajemnie wykluczające się rzeczy (np. nie m...”

'''Tartej disasrej (תַּרְתֵּי דְּסָתְרֵי)''' - aram. wewnętrzna sprzeczność; dwie przeciwstawne, wzajemnie wykluczające się rzeczy (np. nie można spełnić micwy naruszając przy tym inny zakaz Tory).

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

Lo adu rosz

2013-09-08T17:10:08Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „'''Lo adu rosz (לא אד"ו ראש)''' – Pierwszy dzień Rosz Haszana nie może wypadać nigdy w niedzielę, środę lub piątek (alef = 1 = pier...”

'''Lo adu rosz (לא אד"ו ראש)''' – Pierwszy dzień [[Rosz HaSzana|Rosz Haszana]] nie może wypadać nigdy w niedzielę, środę lub piątek (alef = 1 = pierwszy dzień tygodnia = niedziela, dalet = 4 = czwarty dzień tygodnia = środa, waw = 6 = szósty dzień tygodnia = piątek).

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

Szofar

2013-09-07T13:08:11Z

Paulina.pyszniak:

Szofar - róg zazwyczaj barani (może być też kozy lub antylopy) używany w czasie ceremonii żydowskich, szczególnie w czasie Rosz HaSzana.

Po raz pierwszy głos szofaru usłyszano w czasie objawienia na Górze Synaj (Szemot/II Ks.Mojż.19:16,19); w starożytności był używany do obwieszczenia nadejścia szabatu, świąt, Rosz Chodesz (Bamidbar/IV Ks.Mojż.10:10), dla celów kultowych w Swiątyni, a także do zwołania ludu Izraela na wojnę, do obwieszczenia roku jubileuszowego (Waikra/III Ks.Mojż.25:9-10) i wolności w całej ziemi.

Granie na rogu baranim przede wszystkim jest kojarzone z czasem pokuty, który ma miejsce w ciągu całego miesiąca Elul: wtedy to szofar słyszy się codziennie po porannych modłach, następnie w ciągu dwóch dni Rosz HaSzana i na zakończenie Jom Kipur.

W Rosz HaSzana szofar powinien zadźwięczeć co najmniej 100 razy (mea kolot).

Istnieją trzy rodzaje dźwięków szofaru: tekia (jeden dźwięk długi i przeciągły), szewarim (trzy dźwięki „płaczliwe”) i terua (dziewięć dźwięków krótkich).

Majmonides twierdził, że głos szofaru przypomina grzesznikom o potrzebie pokuty.

Symbolika rogu baraniego jest związana z wydarzeniem ofiarowania Izaaka i z nadejściem Mesjasza.

Baranek ofiarowany przez Abrahama w zamian za jego syna Izaaka był niezwykły: jego skóra posłużyła na pas Elijahu HaNawi (Proroka Eliasza), jego kości zostały użyte do położenia fundamentów pod ołtarz w Beit HaMikdasz (Świątyni) w Jerozolimie, jego ścięgna posłużyły na struny do harfy Króla Dawida, na jego lewym rogu grano na Górze Synaj w trakcie przekazywania Tory, a jego prawy róg obwieści nadejście Mesjasza.

----

[[Saadia Gaon|Raw Saadia Gaon]] wymienia dziesięć powodów dla których w Rosz Haszana dmie się w szofar.

1. Dźwięk szofaru jest jak dźwięk trąby ogłaszającej koronację króla. Rosz Haszana upamiętnia stworzenie świata. Dmąc w szofar wyrażamy naszą akceptację faktu, że Bóg jest Królem.

2. Rosz Haszana jest początkiem Aseret jemej tszuwa – Dziesięciu dni skruchy. Dźwięk szofaru budzi człowieka i wzywa go do dokonania teszuwy.

3. Dźwięk szofaru w Rosz Haszana przypomina dźwięk szofaru, który słyszany był na górze Synaj, gdy Jisrael przyjmował Torę [Szemot 19:19 – „Głos szofaru rozchodził się i nasilał coraz bardziej.”].

4. Dźwięk szofaru przypomina głos proroków nawołujących do postępowania zgodnie z przykazaniami.

5. Dźwięk szofaru podobny jest do łkania i tym samym przypomina o zniszczeniu Świątyni. Szofar wzywa do modlitwy o wybawienie Jisraela.

6. Szofar – barani róg, przypomina o Akedat Jicchak [Bereszit 22:1-19] (Awraham złożył w oddaniu jagnię zamiast swego syna). Szofar wzywa do służenia Bogu tak, jak czynił to Awraham.

7. Dźwięk szofaru przywodzi na myśl potęgę Boga i wzywa do pokory [Amos 3:6 – „Czyż dmie się w trąbę w mieście, a lud się nie przelęknie?”]

8. Szofar przypomina o Dniu Sądu i wzywa do przygotowania się na to, że Bóg będzie sądził wszystkie czyny człowieka.

9. Idea szofaru powiązana jest z ideą roku jubileuszowego. Szofar stanowi zapowiedź wolności i powrotu Żydów do Ziemi Jisraela.

10. Gdy nadejdzie Mesjasz szofar będzie ogłaszał odkupienie całego świata, kiedy wszystkie narody poznają, że Haszem jest jeden i jedno jest Jego Imię.

(Na podstawie wykładów w Jesziwie Pardes - Akademii Judaizmu: Rosz haszana 5773 z dnia 14.09.2012 r. i Paraszat z dnia 05.09.2013 r.).

[[Kategoria:Judaizm]]

Rosz HaSzana

2013-09-02T16:07:06Z

Paulina.pyszniak:

Rosz HaSzana - (hebr. ראש השנה ) to święto Nowego Roku Żydowskiego, które obchodzi się 1-go i 2-go dnia miesiąca Tiszrei zarówno w Erec Izrael jak i w diasporze; świętuje się przez dwa dni z powodu niemożliwości określenia dokładnej daty początku nowiu, nowego miesiąca księżycowego.

Według tradycji w tym dniu HaSzem stworzył Adama i Ewę i zakończył dzieło stworzenia świata.

Święto to określa się również jako Zichron Terua (hebr. זכרון תרועה) „dzień pamięci obwieszczony głosem rogu” (Waikra/III Mojż.23:24) i Jom Terua (hebr. יום תרועה) „dzień głosu rogu” (Bamidbar/IV Mojż.29:1), dlatego też w tych dniach trzeba wypełnić micwę (nakaz) słuchania dźwięku szofaru (rogu). Głos szofaru pobudza człowieka do uczynienia teszuwy: refleksji nad własnymi uczynkami, przypomnienia sobie o Stworzycielu i powróceniu do Niego.

Głos szofaru ogłasza, że HaSzem jest Królem Świata, i też obwieści nadejście Mesjasza.

Rosz HaSzana jest również Dniem Sądu – Jom HaDin (hebr. יום הדין) nad całym światem. Wtedy to HaSzem otwiera księgi i wpisuje sprawiedliwych do księgi życia (Sefer HaChaim) na następny rok, a złych do księgi śmierci; wyrok na osoby przeciętne zawiesza się aż do ostatecznego przypieczętowania w Dniu Pojednania - Jom Kipur (hebr. יום כיפור). Jest to czas aby zrobić teszuwę, nasilić studiowanie Tory i wypełnienie dobrych uczynków.

Istnieje zwyczaj przekazywania sobie w tym okresie pozdrowień: LeSzana towa tikatew wetichatem – Obyś był zapisany i zatwierdzony na dobry rok, Gmar chatima towa – Oby ostatnia pieczęć była na dobre.

W Rosz HaSzana spożywa się jako dania świąteczne: ryby z zachowaną głową, okrągłe chały, owoce granatu i inne owoce sezonowe, cymes (słodka marchewka) i jabłka z miodem.

Po południu pierwszego dnia Rosz HaSzana istnieje zwyczaj gromadzenia się nad brzegiem morza lub rzeki (gdzie znajdują się ryby) aby odmówić modlitwę taszlich.

----

Rosz Haszana to także nazwa jednego z traktatów talmudycznych w porządku Moed. Pierwsza miszna z tego traktatu uczy: ארבעה ראשי שנים הם. באחד בניסן ר"ה למלכים ולרגלים. באחד באלול ראש השנה למעשר בהמה. ר' אלעזר ור"ש אומרים באחד בתשרי. באחד בתשרי ראש השנה לשנים, ולשמיטין, וליובלות, לנטיעה ולירקות. באחד בשבט ראש השנה לאילן כדברי בית שמאי. בית הלל אומרים בחמשה עשר בו. Są cztery Raszej Szanim. Pierwszy dzień miesiąca nisan jest Nowym Rokiem dla królów i świąt pielgrzymich. Pierwszy dzień miesiąca elul jest Nowym Rokiem dla [[Maaser|dziesięciny]] z bydła. Rabi Elazar i Rabi Szimon uczą jednak, że jest to pierwszy dzień miesiąca tiszri. Pierwszy dzień miesiąca tiszri jest Nowym Rokiem dla lat, [[Szemita|lat szabatowych]] i [[Jowel|lat jubileuszowych]], dla sadzenia i dla [ [[Maaser|dziesięciny]] z] warzyw. Pierwszy dzień miesiąca szwat jest Nowym Rokiem dla drzew, według słów Bejt Szamaj. Bet Hilel naucza, że jest to piętnasty dzień miesiąca szwat.

[[Kategoria:Święta]]

Pikuach nefesz

2013-06-26T19:32:04Z

Paulina.pyszniak:

'''Pikuach nefesz''' (פיקוח נפש) - określenie sytuacji, w której zawiesza się zakazy halachy ("negatywne przykazania Tory") ze względu na konieczność ratowania życia ludzkiego. Nie dotyczy to jednak zakazu bałwochwalstwa (awoda zara - Dewarim 6:), zakazu nieobyczajności seksualnej (giluj arajot - Dewarim 22:26) oraz zakazu morderstwa (uczymy się o tym na podstawie logicznego rozumowania - lepiej dać się samemu zabić niż popełnić morderstwo - twoja krew nie jest bardziej czerwona od krwi drugiego człowieka). Micwy pikuach nefesz uczymy się na podstawie wersetu w Wajikra 18:5, gdzie napisano: וּשְׁמַרְתֶּם אֶת חֻקֹּתַי וְאֶת מִשְׁפָּטַי אֲשֶׁר יַעֲשֶׂה אֹתָם הָאָדָם וָחַי בָּהֶם - I przestrzegajcie Moich bezwzględnych nakazów i Moich praw, które człowiek będzie wykonywał i '''będzie żył dzięki nim''' [w Przyszłym Świecie] (TPL). Pikuach nefesz znajduje również zastosowanie w sytuacji braku absolutnej pewności, czy zagrożenie życia na pewno ma miejsce. Taka sytuacje nazywa się safek pikuach nefesz.

Na podstawie książki "Bramy Halachy" rabina Zew Greenwalda, wydanej przez Stowarzyszenie Pardes, oraz wykladu "Misznajot Szabat" rabina Sachy Pecarica w Jesziwie Pardes z dnia 2011.11.02 oraz "Juma 12 (82a&82b) z dnia 19.06.2013" i "Juma 13 (83a&83b) z 24.06.2013" (patrz też: Szulchan aruch, Orach chajim 618:1).

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

Kdej achilat pras

2013-06-25T23:51:49Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „'''Kdej achilat pras (כדי אכילת פרס)''' - halachiczna miara czasu potrzebnego do zjedzenia pół bochenka chleba. Kategoria:Słowniczek_pojęć”

'''Kdej achilat pras (כדי אכילת פרס)''' - halachiczna miara czasu potrzebnego do zjedzenia pół bochenka chleba.

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

Jehareg weal jaawor

2013-06-25T23:38:24Z

Paulina.pyszniak:

'''Jehareg weal jaawor (יהרג ואל יעבור)''' - zasada, zgodnie z którą należy raczej dać się zabić niż naruszyć zakaz Tory. Nadrzędną wartością jest ludzkie życie i dla jego ochrony można przekroczyć przykazania, np. wykonywać melachot w Szabat, jeść w Jom Kipur czy spożywać niekoszerne pokarmy . Nie dotyczy to jednak zakazu bałwochwalstwa, zakazu niedozwolonych stosunków i zakazu mordowania (patrz: [[Pikuach nefesz]]).

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

Jehareg weal jaawor

2013-06-25T23:37:01Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „'''Jehareg weal jaawor (יהרג ואל יעבור)''' - zasada, zgodnie z którą należy raczej dać się zabić niż naruszyć zakaz Tory. Nadrzędną wartością...”

'''Jehareg weal jaawor (יהרג ואל יעבור)''' - zasada, zgodnie z którą należy raczej dać się zabić niż naruszyć zakaz Tory. Nadrzędną wartością jest ludzkie życie i dla jego ochrony można przekroczyć przykazania, np. wykonywać melachot w Szabat, jeść w Jom Kipur czy spożywać niekoszerne pokarmy . Nie dotyczy to jednak zakazu bałwochwalstwa, zakazu niedozwolonych stosunków i zakazu mordowania (patrz: ([Pikuach nefesz]).

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

Pikuach nefesz

2013-06-25T23:21:59Z

Paulina.pyszniak:

'''Pikuach nefesz''' (פיקוח נפש) - określenie sytuacji, w której zawiesza się zakazy halachy ("negatywne przykazania Tory") ze względu na konieczność ratowania życia ludzkiego. Nie dotyczy to jednak zakazu bałwochwalstwa (awoda zara - Dewarim 6:), zakazu nieobyczajności seksualnej (giluj arajot - Dewarim 22:26) oraz zakazu morderstwa (uczymy się o tym na podstawie logicznego rozumowania - lepiej dać się samemu zabić niż popełnić morderstwo - twoja krew nie jest bardziej czerwona od krwi drugiego człowieka). Micwy pikuach nefesz uczymy się na podstawie wersetu w Wajikra 18:5, gdzie napisano: וּשְׁמַרְתֶּם אֶת חֻקֹּתַי וְאֶת מִשְׁפָּטַי אֲשֶׁר יַעֲשֶׂה אֹתָם הָאָדָם וָחַי בָּה - I przestrzegajcie Moich bezwzględnych nakazów i Moich praw, które człowiek będzie wykonywał i '''będzie żył dzięki nim''' [w Przyszłym Świecie] (TPL). Pikuach nefesz znajduje również zastosowanie w sytuacji braku absolutnej pewności, czy zagrożenie życia na pewno ma miejsce. Taka sytuacje nazywa się safek pikuach nefesz.

Na podstawie książki "Bramy Halachy" rabina Zew Greenwalda, wydanej przez Stowarzyszenie Pardes, oraz wykladu "Misznajot Szabat" rabina Sachy Pecarica w Jesziwie Pardes z dnia 2011.11.02 oraz "Juma 12 (82a&82b) z dnia 19.06.2013" i "Juma 13 (83a&83b) z 24.06.2013" (patrz też: Szulchan aruch, Orach chajim 618:1).

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

Tewel

2013-06-25T23:05:12Z

Paulina.pyszniak:

'''Tewel''' - zboże, z którego nie oddzielono terumy i maaserot, przez co zakazane jest jego spożywanie.

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

Newela

2013-06-25T23:04:50Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „'''Newela''' - padlina, zwierze, które padło bez szechity, lub była ona nieważna. Kategoria:Słowniczek_pojęć”

'''Newela''' - padlina, zwierze, które padło bez szechity, lub była ona nieważna.

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

Tewel

2013-06-25T23:01:32Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „Tewel - zboże, z którego nie oddzielono terumy i maaserot, przez co zakazane jest jego spożywanie. Kategoria:Słowniczek_pojęć”

Tewel - zboże, z którego nie oddzielono terumy i maaserot, przez co zakazane jest jego spożywanie.

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

Pikuach nefesz

2013-06-25T22:55:09Z

Paulina.pyszniak: uzupełnienie

'''Pikuach nefesz''' (פיקוח נפש) - określenie sytuacji, w której zawiesza się zakazy halachy ("negatywne przykazania Tory") ze względu na konieczność ratowania życia ludzkiego. Nie dotyczy to jednak zakazu bałwochwalstwa (awoda zara - Dewarim 6:), zakazu nieobyczajności seksualnej (giluj arajot - Dewarim 22:26) oraz zakazu morderstwa (uczymy się o tym na podstawie logicznego rozumowania - lepiej dać się samemu zabić niż popełnić morderstwo - twoja krew nie jest bardziej czerwona od krwi drugiego człowieka). Pikuach nefesz znajduje również zastosowanie w sytuacji braku absolutnej pewności, czy zagrożenie życia na pewno ma miejsce. Taka sytuacje nazywa się safek pikuach nefesz.

Na podstawie książki "Bramy Halachy" rabina Zew Greenwalda, wydanej przez Stowarzyszenie Pardes, oraz wykladu "Misznajot Szabat" rabina Sachy Pecarica w Jesziwie Pardes z dnia 2011.11.02 oraz "Juma 12 (82a&82b) z dnia 19.06.2013" i "Juma 13 (83a&83b) z 24.06.2013" (patrz też: Szulchan aruch, Orach chajim 618:1).

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

Karet

2013-06-25T22:10:10Z

Paulina.pyszniak:

'''Karet (כָּרֵת)''' – kara duchowego odcięcia (hebr. karat – כָּרַת oznacza „odciąć”). Kara ta polega na tym, że człowiek łamiący przykazania umiera przedwcześnie i bezdzietnie, a jego dusza traci udział w Olam haba – Przyszłym Świecie (TPL, Sefer Bereszit, str. 100).

Miszna w talmudycznym traktacie Keritot (2a) uczy, że w Torze wymienionych zostało trzydzieści sześć występków (umyślne naruszenie trzydziestu czterech zakazów i niewypełnienie dwóch nakazów), które zagrożone są karą karet. Są to:

'''1. Wajikra 18:7, 29''' – obcowanie z matką

'''2. Wajikra 18:8, 29''' – obcowanie z żoną ojca

'''3. Wajikra 18:15, 29''' – obcowanie z synową

'''4. Wajikra 18:22, 29''' – obcowanie mężczyzny z mężczyzną

'''5. Wajikra 18:23, 29''' – obcowanie mężczyzny ze zwierzęciem

'''6. Wajikra 18:23, 29''' – obcowanie kobiety ze zwierzęciem

'''7. Wajikra 18:17, 29''' – obcowanie z kobietą i jej córką

'''8. Wajikra 18:6, 29''' – obcowanie z zamężną kobietą

'''9. Wajikra 18:9, 29''' – obcowanie z siostrą

'''10. Wajikra 18:12, 29''' – obcowanie z siostrą ojca

'''11. Wajikra 18:13, 29''' – obcowanie z siostrą matki

'''12. Wajikra 18:18, 29''' – obcowanie z siostrą żony

'''13. Wajikra 18:16, 29''' – obcowanie z żoną brata

'''14. Wajikra 18:14, 29''' - obcowanie z żoną brata ojca

'''15. Wajikra 18:19, 29''' - obcowanie z kobietą podczas menstruacji (nida)

'''16. Bemidbar 15:31''' – bluźnierstwo (megadef)

'''17. Bemidbar 15:31''' – bałwochwalstwo (awoda zara)

'''18. Wajikra 18:21''' – poświęcenie swojego dziecka Molechowi

'''19. Wajikra 20:6''' – zwracanie się do nekromantów i szamanów

'''20. Szemot 31:14''' – wykonywanie zakazanych czynności w Szabat

'''21. Wajikra 22:3''' – spożywanie oddań w stanie rytualnej nieczystości (tuma)

'''22. Bemidbar 19:20''' – wejście do Świątyni w stanie rytualnej nieczystości (tuma)

'''23. Wajikra 7:25''' – zjedzenie zakazanego tłuszczu (chelew)

'''24. Wajikra 17:14''' – jedzenie krwi

'''25. Wajikra 19:6-8''' – zjedzenie pozostałości z oddania po upływie wyznaczonego czasu (notar)

'''26. Wajikra 7:18''' – zjedzenie pigul – oddania złożonego z niewłaściwą intencją

'''27. Wajikra 17:3-4''' – zarżnięcie zwierzęcia na oddanie poza Świątynią

'''28. Wajikra 17:3-4''' – złożenie oddania poza Świątynią

'''29. Szemot 12:19''' – jedzenie chamecu w Pesach

'''30. Wajikra 23:29''' – jedzenie i picie w Jom Kipur

'''31. Wajikra 23:30''' – wykonywanie zakazanych czynności w Jom Kipur

'''32. Szemot 30:32-33''' - sporządzenie oleju do innych celów według proporcji kadzidła świątynnego oleju namaszczenia

'''33. Szemot 30:37-38''' – sporządzenie kadzidła do innych celów według proporcji kadzidła świątynnego

'''34. Szemot 30:32-33''' – namaszczenie nieuprawnionej osoby olejem namaszczenia

'''35. Bemidbar 9:13''' – niezłożenie oddania pesach

'''36. Bereszit 17:14''' – niedopełnienie przez dorosłego mężczyznę obowiązku obrzezania się

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

Karet

2013-06-25T22:09:04Z

Paulina.pyszniak:

'''Karet (כָּרֵת)''' – kara duchowego odcięcia (hebr. karat – כָּרַת oznacza „odciąć”). Kara ta polega na tym, że człowiek łamiący przykazania umiera przedwcześnie i bezdzietnie, a jego dusza traci udział w Olam haba – Przyszłym Świecie (TPL, Sefer Bereszit, str. 100).

Miszna w talmudycznym traktacie Keritot (2a) uczy, że w Torze wymienionych zostało trzydzieści sześć występków (naruszenie trzydziestu czterech zakazów i niewypełnienie dwóch nakazów), które zagrożone są karą karet. Są to:

'''1. Wajikra 18:7, 29''' – obcowanie z matką

'''2. Wajikra 18:8, 29''' – obcowanie z żoną ojca

'''3. Wajikra 18:15, 29''' – obcowanie z synową

'''4. Wajikra 18:22, 29''' – obcowanie mężczyzny z mężczyzną

'''5. Wajikra 18:23, 29''' – obcowanie mężczyzny ze zwierzęciem

'''6. Wajikra 18:23, 29''' – obcowanie kobiety ze zwierzęciem

'''7. Wajikra 18:17, 29''' – obcowanie z kobietą i jej córką

'''8. Wajikra 18:6, 29''' – obcowanie z zamężną kobietą

'''9. Wajikra 18:9, 29''' – obcowanie z siostrą

'''10. Wajikra 18:12, 29''' – obcowanie z siostrą ojca

'''11. Wajikra 18:13, 29''' – obcowanie z siostrą matki

'''12. Wajikra 18:18, 29''' – obcowanie z siostrą żony

'''13. Wajikra 18:16, 29''' – obcowanie z żoną brata

'''14. Wajikra 18:14, 29''' - obcowanie z żoną brata ojca

'''15. Wajikra 18:19, 29''' - obcowanie z kobietą podczas menstruacji (nida)

'''16. Bemidbar 15:31''' – bluźnierstwo (megadef)

'''17. Bemidbar 15:31''' – bałwochwalstwo (awoda zara)

'''18. Wajikra 18:21''' – poświęcenie swojego dziecka Molechowi

'''19. Wajikra 20:6''' – zwracanie się do nekromantów i szamanów

'''20. Szemot 31:14''' – wykonywanie zakazanych czynności w Szabat

'''21. Wajikra 22:3''' – spożywanie oddań w stanie rytualnej nieczystości (tuma)

'''22. Bemidbar 19:20''' – wejście do Świątyni w stanie rytualnej nieczystości (tuma)

'''23. Wajikra 7:25''' – zjedzenie zakazanego tłuszczu (chelew)

'''24. Wajikra 17:14''' – jedzenie krwi

'''25. Wajikra 19:6-8''' – zjedzenie pozostałości z oddania po upływie wyznaczonego czasu (notar)

'''26. Wajikra 7:18''' – zjedzenie pigul – oddania złożonego z niewłaściwą intencją

'''27. Wajikra 17:3-4''' – zarżnięcie zwierzęcia na oddanie poza Świątynią

'''28. Wajikra 17:3-4''' – złożenie oddania poza Świątynią

'''29. Szemot 12:19''' – jedzenie chamecu w Pesach

'''30. Wajikra 23:29''' – jedzenie i picie w Jom Kipur

'''31. Wajikra 23:30''' – wykonywanie zakazanych czynności w Jom Kipur

'''32. Szemot 30:32-33''' - sporządzenie oleju do innych celów według proporcji kadzidła świątynnego oleju namaszczenia

'''33. Szemot 30:37-38''' – sporządzenie kadzidła do innych celów według proporcji kadzidła świątynnego

'''34. Szemot 30:32-33''' – namaszczenie nieuprawnionej osoby olejem namaszczenia

'''35. Bemidbar 9:13''' – niezłożenie oddania pesach

'''36. Bereszit 17:14''' – niedopełnienie przez dorosłego mężczyznę obowiązku obrzezania się

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

Karet

2013-06-25T22:08:15Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „'''Karet (כָּרֵת)''' – kara duchowego odcięcia (hebr. karat – כָּרַת oznacza „odciąć”). Kara ta polega na tym, że człowiek łamiący przykaz...”

'''Karet (כָּרֵת)''' – kara duchowego odcięcia (hebr. karat – כָּרַת oznacza „odciąć”). Kara ta polega na tym, że człowiek łamiący przykazania umiera przedwcześnie i bezdzietnie, a jego dusza traci udział w Olam haba – Przyszłym Świecie (TPL, Sefer Bereszit, str. 100).

Miszna w talmudycznym traktacie Keritot (2a) uczy, że w Torze wymienionych zostało trzydzieści sześć występków (naruszenie trzydziestu czterech zakazów i niewypełnienie dwóch nakazów), które zagrożone są karą karet. Są to:

'''1. Wajikra 18:7, 29''' – obcowanie z matką

'''2. Wajikra 18:8, 29''' – obcowanie z żoną ojca

'''3. Wajikra 18:15, 29''' – obcowanie z synową

'''4. Wajikra 18:22, 29''' – obcowanie mężczyzny z mężczyzną

'''5. Wajikra 18:23, 29''' – obcowanie mężczyzny ze zwierzęciem

'''6. Wajikra 18:23, 29''' – obcowanie kobiety ze zwierzęciem

'''7. Wajikra 18:17, 29''' – obcowanie z kobietą i jej córką

'''8. Wajikra 18:6, 29''' – obcowanie z zamężną kobietą

'''9. Wajikra 18:9, 29''' – obcowanie z siostrą

'''10. Wajikra 18:12, 29''' – obcowanie z siostrą ojca

'''11. Wajikra 18:13''' – obcowanie z siostrą matki

'''12. Wajikra 18:18, 29''' – obcowanie z siostrą żony

'''13. Wajikra 18:16, 29''' – obcowanie z żoną brata

'''14. Wajikra 18:14, 29''' - obcowanie z żoną brata ojca

'''15. Wajikra 18:19, 29''' - obcowanie z kobietą podczas menstruacji (nida)

'''16. Bemidbar 15:31''' – bluźnierstwo (megadef)

'''17. Bemidbar 15:31''' – bałwochwalstwo (awoda zara)

'''18. Wajikra 18:21''' – poświęcenie swojego dziecka Molechowi

'''19. Wajikra 20:6''' – zwracanie się do nekromantów i szamanów

'''20. Szemot 31:14''' – wykonywanie zakazanych czynności w Szabat

'''21. Wajikra 22:3''' – spożywanie oddań w stanie rytualnej nieczystości (tuma)

'''22. Bemidbar 19:20''' – wejście do Świątyni w stanie rytualnej nieczystości (tuma)

'''23. Wajikra 7:25''' – zjedzenie zakazanego tłuszczu (chelew)

'''24. Wajikra 17:14''' – jedzenie krwi

'''25. Wajikra 19:6-8''' – zjedzenie pozostałości z oddania po upływie wyznaczonego czasu (notar)

'''26. Wajikra 7:18''' – zjedzenie pigul – oddania złożonego z niewłaściwą intencją

'''27. Wajikra 17:3-4''' – zarżnięcie zwierzęcia na oddanie poza Świątynią

'''28. Wajikra 17:3-4''' – złożenie oddania poza Świątynią

'''29. Szemot 12:19''' – jedzenie chamecu w Pesach

'''30. Wajikra 23:29''' – jedzenie i picie w Jom Kipur

'''31. Wajikra 23:30''' – wykonywanie zakazanych czynności w Jom Kipur

'''32. Szemot 30:32-33''' - sporządzenie oleju do innych celów według proporcji kadzidła świątynnego oleju namaszczenia

'''33. Szemot 30:37-38''' – sporządzenie kadzidła do innych celów według proporcji kadzidła świątynnego

'''34. Szemot 30:32-33''' – namaszczenie nieuprawnionej osoby olejem namaszczenia

'''35. Bemidbar 9:13''' – niezłożenie oddania pesach

'''36. Bereszit 17:14''' – niedopełnienie przez dorosłego mężczyznę obowiązku obrzezania się

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

Ben pekua

2013-06-13T16:56:08Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „'''Ben pekua (בן פקועה)''' – jeżeli ktoś zarżnął zwierzę i znalazł w środku ośmiomiesięczny płód (nefel) nieżywy lub żywy lub nieżywy dziewi...”

'''Ben pekua (בן פקועה)''' – jeżeli ktoś zarżnął zwierzę i znalazł w środku ośmiomiesięczny płód (nefel) nieżywy lub żywy lub nieżywy dziewięciomiesięczny płód, może on zostać zjedzony bez szechity, jednakże jego krew musi zostać usunięta (fragment Miszny w traktacie Chulin 74a; patrz też: Szulchan Aruch, Jore dea 13:3). W traktacie Juma 80a ''ben pekua'' przywoływane jest jako przykład „pokarmu, który pochodzi z pokarmu” (Wajikra 11:34) - stanowiącego minimalną ilość pożywienia, która może „przekazać” rytualną nieczystość.

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]
[[Kategoria:Talmud]]

Makot mardut

2013-06-12T17:48:32Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „'''Makot mardut (מכות מרדות)''' - kara chłosty nakładana za naruszenie zakazu rabinicznego. Kategoria:Słowniczek_pojęć”

'''Makot mardut (מכות מרדות)''' - kara chłosty nakładana za naruszenie zakazu rabinicznego.

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

KAL WACHOMER

2013-06-02T16:08:04Z

Paulina.pyszniak:

'''Kal wachomer''' - ,,tym bardziej", argument ''a fortiori''. Logiczne rozumowanie, że jeżeli coś się odnosi do rzeczy mniejszej wagi, to tym bardziej będzie miało zastoswanie w przypadku rzeczy ważniejszej. Najbardziej znany Kal wachomer w Torze znajduje się Księdze Szemot/Wyjścia 6,12: ,,Ale Mosze powiedział przed ''Bogiem'': Synowie Jisraela mnie nie słuchali, to czyż wysłucha mnie faraon?" (Tora Pardes Lauder). [[Raszi]] komentuje to:,,jeżeli Żydzi mnie nie posłuchali, to tym bardziej nie posłucha mnie faraon". Kal Wachomer to najszerzej znana metoda badania Tory. Kal Wachomer można tworzyć w sposób dowolny i może być wprowadzony innymi wyrażeniami znaczącymi to samo; na przykład [[KOL SZEKEN]], [[EJNO DIN]], [[AL ACHAT KAMA WEKAMA]].

----
W Midraszu Bereszit Raba (92:7) wskazanych jest 10 kalim wachamurin, które znajdują się w Tanach:

'''1. Bereszit 44:8''' - הֵן כֶּסֶף אֲשֶׁר מָצָאנוּ בְּפִי אַמְתְּחֹתֵינוּ הֱשִׁיבֹנוּ אֵלֶיךָ מֵאֶרֶץ כְּנָעַן וְאֵיךְ נִגְנֹב מִבֵּית אֲדֹנֶיךָ כֶּסֶף אוֹ זָהָב – „Przecież pieniądze, które znaleźliśmy na wierzchu w naszych workach, przynieśliśmy
z powrotem z ziemi Kanaan. Jak więc moglibyśmy ukraść z domu twojego pana srebro czy złoto?” [TPL]

'''2. Szemot 6:12''' - וַיְדַבֵּר משֶׁה לִפְנֵי יְהֹוָה לֵאמֹר הֵן בְּנֵי יִשְׂרָאֵל לֹא שָׁמְעוּ אֵלַי וְאֵיךְ יִשְׁמָעֵנִי פַרְעֹה וַאֲנִי עֲרַל שְׂפָתָיִם – „Ale Mosze powiedział przed Bogiem: Synowie Jisraela mnie nie słuchali, to czyż wysłucha mnie faraon ? A ja mam trudności z mówieniem.” [TPL]

'''3. Bemidbar 12:14''' - וַיֹּאמֶר יְהֹוָה אֶל משֶׁה וְאָבִיהָ יָרֹק יָרַק בְּפָנֶיהָ הֲלֹא תִכָּלֵם שִׁבְעַת יָמִים תִּסָּגֵר שִׁבְעַת יָמִים מִחוּץ לַמַּחֲנֶה – „[Ale] Bóg powiedział do Moszego: Jeżeli ojciec plunąłby jej w twarz, czy nie byłaby upokorzona przez siedem dni ? [O ile bardziej teraz, gdy Bóg rozgniewał się na nią, więc] niech pozostanie w odosobnieniu poza obozem przez siedem dni. ”[TPL]

'''4. Dewarim 31:27''' - .הֵן בְּעוֹדֶנִּי חַי עִמָּכֶם הַיּוֹם מַמְרִים הֱיִתֶם עִם יְהֹוָה וְאַף כִּי אַחֲרֵי מוֹתִי – „ Nawet gdy dzisiaj jestem żywy pośród was, spieracie się z Bogiem. Na pewno [będzie tak również] po mojej śmierci.” [TPL]

'''5. Jirmija 12:5''' - כִּי אֶת רַגְלִים | רַצְתָּה וַיַּלְאוּךָ וְאֵיךְ תְּתַחֲרֶה אֶת הַסּוּסִים – „Jeżeli gdy biegłeś z pieszymi, zmęczyło cię to, jakże pójdziesz w zawody z rumakami?” [BW]

'''6. Jirmija 12:5''' - וּבְאֶרֶץ שָׁלוֹם אַתָּה בוֹטֵחַ וְאֵיךְ תַּעֲשֶׂה בִּגְאוֹן הַיַּרְדֵּן– „A jeżeli w kraju spokojnym nie czujesz się bezpieczny, cóż poczniesz w zaroślach Jordanu?” [BW]

'''7. Szmuel Alef 23:3''' - הִנֵּה אֲנַחְנוּ פֹה בִּיהוּדָה יְרֵאִים וְאַף כִּי נֵלֵךְ קְעִלָה אֶל מַעַרְכוֹת פְּלִשְׁתִּים– „ Oto my już tutaj w Judzie jesteśmy w strachu, a co dopiero, gdy wyruszymy do Keili przeciw hufcom filistyńskim!” [BW]

'''8. Miszlej 11:31''' - הֵן צַדִּיק בָּאָרֶץ יְשֻׁלָּם אַף כִּי רָשָׁע וְחוֹטֵא – „Jeżeli sprawiedliwy odbiera na ziemi swoją zapłatę, tym bardziej bezbożny i grzesznik”. [BW]

'''9. Ester 9:12''' - בְּשׁוּשַׁן הַבִּירָה הָרְגוּ הַיְּהוּדִים וְאַבֵּד חֲמֵשׁ מֵאוֹת אִישׁ וְאֵת עֲשֶׂרֶת בְּנֵי הָמָן בִּשְׁאָר מְדִינוֹת הַמֶּלֶךְ מֶה עָשׂוּ – „ W samej twierdzy Szuszan Żydzi zabili aż pięciuset mężczyzn, jak również 10 synów Hamana. Cóż uczynić musieli w pozostałych prowincjach królewskich !” [TPL]

'''10. Jechezkel 15:5''' - הִנֵּה בִּהְיוֹתוֹ תָמִים לֹא יֵעָשֶׂה לִמְלָאכָה אַף כִּי אֵשׁ אֲכָלַתְהוּ וַיֵּחָר וְנַעֲשָׂה עוֹד לִמְלָאכָה– „Oto gdy było jeszcze nietknięte, to już nic nie było można z niego zrobić. Gdy zaś ogień je już strawił i jest nadpalone, to czy da się z niego zrobić jakieś narzędzie?” [BW]

[[Kategoria:Słowniczek_talmudyczny]]

KAL WACHOMER

2013-06-02T16:07:00Z

Paulina.pyszniak:

'''Kal wachomer''' - ,,tym bardziej", argument ''a fortiori''. Logiczne rozumowanie, że jeżeli coś się odnosi do rzeczy mniejszej wagi, to tym bardziej będzie miało zastoswanie w przypadku rzeczy ważniejszej. Najbardziej znany Kal wachomer w Torze znajduje się Księdze Szemot/Wyjścia 6,12: ,,Ale Mosze powiedział przed ''Bogiem'': Synowie Jisraela mnie nie słuchali, to czyż wysłucha mnie faraon?" (Tora Pardes Lauder). [[Raszi]] komentuje to:,,jeżeli Żydzi mnie nie posłuchali, to tym bardziej nie posłucha mnie faraon". Kal Wachomer to najszerzej znana metoda badania Tory. Kal Wachomer można tworzyć w sposób dowolny i może być wprowadzony innymi wyrażeniami znaczącymi to samo; na przykład [[KOL SZEKEN]], [[EJNO DIN]], [[AL ACHAT KAMA WEKAMA]].

----
W Midraszu Bereszit Raba (92:7) wskazanych jest 10 kalim wachamurin, które znajdują się w Tanach:

'''1.Bereszit 44:8''' - הֵן כֶּסֶף אֲשֶׁר מָצָאנוּ בְּפִי אַמְתְּחֹתֵינוּ הֱשִׁיבֹנוּ אֵלֶיךָ מֵאֶרֶץ כְּנָעַן וְאֵיךְ נִגְנֹב מִבֵּית אֲדֹנֶיךָ כֶּסֶף אוֹ זָהָב – „Przecież pieniądze, które znaleźliśmy na wierzchu w naszych workach, przynieśliśmy
z powrotem z ziemi Kanaan. Jak więc moglibyśmy ukraść z domu twojego pana srebro czy złoto?” [TPL]

'''2. Szemot 6:12''' - וַיְדַבֵּר משֶׁה לִפְנֵי יְהֹוָה לֵאמֹר הֵן בְּנֵי יִשְׂרָאֵל לֹא שָׁמְעוּ אֵלַי וְאֵיךְ יִשְׁמָעֵנִי פַרְעֹה וַאֲנִי עֲרַל שְׂפָתָיִם – „Ale Mosze powiedział przed Bogiem: Synowie Jisraela mnie nie słuchali, to czyż wysłucha mnie faraon ? A ja mam trudności z mówieniem.” [TPL]

'''3.Bemidbar 12:14''' - וַיֹּאמֶר יְהֹוָה אֶל משֶׁה וְאָבִיהָ יָרֹק יָרַק בְּפָנֶיהָ הֲלֹא תִכָּלֵם שִׁבְעַת יָמִים תִּסָּגֵר שִׁבְעַת יָמִים מִחוּץ לַמַּחֲנֶה – „[Ale] Bóg powiedział do Moszego: Jeżeli ojciec plunąłby jej w twarz, czy nie byłaby upokorzona przez siedem dni ? [O ile bardziej teraz, gdy Bóg rozgniewał się na nią, więc] niech pozostanie w odosobnieniu poza obozem przez siedem dni. ”[TPL]

'''4.Dewarim 31:27''' - .הֵן בְּעוֹדֶנִּי חַי עִמָּכֶם הַיּוֹם מַמְרִים הֱיִתֶם עִם יְהֹוָה וְאַף כִּי אַחֲרֵי מוֹתִי – „ Nawet gdy dzisiaj jestem żywy pośród was, spieracie się z Bogiem. Na pewno [będzie tak również] po mojej śmierci.” [TPL]

'''5. Jirmija 12:5''' - כִּי אֶת רַגְלִים | רַצְתָּה וַיַּלְאוּךָ וְאֵיךְ תְּתַחֲרֶה אֶת הַסּוּסִים – „Jeżeli gdy biegłeś z pieszymi, zmęczyło cię to, jakże pójdziesz w zawody z rumakami?” [BW]

'''6. Jirmija 12:5''' - וּבְאֶרֶץ שָׁלוֹם אַתָּה בוֹטֵחַ וְאֵיךְ תַּעֲשֶׂה בִּגְאוֹן הַיַּרְדֵּן– „A jeżeli w kraju spokojnym nie czujesz się bezpieczny, cóż poczniesz w zaroślach Jordanu?” [BW]

'''7. Szmuel Alef 23:3''' - הִנֵּה אֲנַחְנוּ פֹה בִּיהוּדָה יְרֵאִים וְאַף כִּי נֵלֵךְ קְעִלָה אֶל מַעַרְכוֹת פְּלִשְׁתִּים– „ Oto my już tutaj w Judzie jesteśmy w strachu, a co dopiero, gdy wyruszymy do Keili przeciw hufcom filistyńskim!” [BW]

'''8. Miszlej 11:31''' - הֵן צַדִּיק בָּאָרֶץ יְשֻׁלָּם אַף כִּי רָשָׁע וְחוֹטֵא – „Jeżeli sprawiedliwy odbiera na ziemi swoją zapłatę, tym bardziej bezbożny i grzesznik”. [BW]

'''9. Ester 9:12''' - בְּשׁוּשַׁן הַבִּירָה הָרְגוּ הַיְּהוּדִים וְאַבֵּד חֲמֵשׁ מֵאוֹת אִישׁ וְאֵת עֲשֶׂרֶת בְּנֵי הָמָן בִּשְׁאָר מְדִינוֹת הַמֶּלֶךְ מֶה עָשׂוּ – „ W samej twierdzy Szuszan Żydzi zabili aż pięciuset mężczyzn, jak również 10 synów Hamana. Cóż uczynić musieli w pozostałych prowincjach królewskich !” [TPL]

'''10. Jechezkel 15:5''' - הִנֵּה בִּהְיוֹתוֹ תָמִים לֹא יֵעָשֶׂה לִמְלָאכָה אַף כִּי אֵשׁ אֲכָלַתְהוּ וַיֵּחָר וְנַעֲשָׂה עוֹד לִמְלָאכָה– „Oto gdy było jeszcze nietknięte, to już nic nie było można z niego zrobić. Gdy zaś ogień je już strawił i jest nadpalone, to czy da się z niego zrobić jakieś narzędzie?” [BW]

[[Kategoria:Słowniczek_talmudyczny]]

Sota 12a - narodziny Moszego

2013-05-26T18:45:52Z

Paulina.pyszniak:

W odniesieniu do narodzin Moszego, w Szemot 2:2 napisano: וַתֵּרֶא אֹתוֹ כִּי '''טוֹב''' הוּא – Zobaczyła, że jest '''wyjątkowy''' (dosł. '''dobry'''). W Sota 12a (Bejarta) znajdziemy dyskusję o tym, co oznacza, że Mosze był „tow”. Rabi Meir mówi, że imię Moszego brzmiało „Tow”. Według R. Jehudy Mosze nazywał się „Tuwja”. R. Nechemja utrzymuje, że matka Moszego zobaczyła, że będzie on warty otrzymania daru proroctwa. Inni twierdzą, że Mosze urodził się obrzezany. Mędrcy nauczają natomiast, że kiedy Mosze się urodził, dom wypełnił się światłem. Wnioskują o tym na podstawie porównania wersetów w Szemot 2:2 i Bereszit 1:4. Tak, jak w Szemot 2:2 napisano וַתֵּרֶא אֹתוֹ כִּי '''טוֹב''' הוּא – zobaczyła, że jest '''dobry''', tak i w Bereszit 1:4 napisano וַיַּרְא אֱלֹהִים אֶת הָאוֹר כִּי '''טוֹב''' – Bóg wiedział, że światło jest '''dobre''' (Zob. też: komentarz do Szemot 2:2, TPL).

[[Kategoria:Talmud]]

Sota 12a - narodziny Moszego

2013-05-26T18:42:26Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „W odniesieniu do narodzin Moszego, w Szemot 2:2 napisano: וַתֵּרֶא אֹתוֹ כִּי '''טוֹב''' הוּא – Zobaczyła, że jest '''wyjątkowy''' (dos...”

Lifnim miszurat hadin

2013-05-24T20:17:58Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „'''Lifnim miszurat hadin (לפנים משורת הדין)''' – wychodzenie poza literę prawa, czynienie czegoś więcej ponad to, co nakazuje Tora (patrz: Bawa Me...”

'''Lifnim miszurat hadin (לפנים משורת הדין)''' – wychodzenie poza literę prawa, czynienie czegoś więcej ponad to, co nakazuje Tora (patrz: Bawa Mecija 30b).

[[Kategoria:Słowniczek_pojęć]]

Użytkownik:Lesław Szałwiński

2013-05-24T17:58:19Z

Paulina.pyszniak: Tworzę stronę biografii nowego użytkownika.

Obecnie jestem Emerytem. Debiutowałem w SZKOLNICTWIE .Przeszedłem stopnie podstawowe ,zawodowe i średnie szkolnictwa.Piastowałem stanowiska :Wychowawca,Nauczyciel ,Kierownik Szkoły.Ukończyłem odpowiednie studia i byłem Pedagogiem i Metodykiem z Wykształcenia i Tradycji Rodzinnych.Póżniej przeszedłem do pracy w Przemyśle/pożegnałem się z kształtowaniem młodych Ludzi a To uważam za najpiękniejszy czas obróbki Szlachetnego Kruszcu/. W przemyśle pracowałem na stanowiskach: technik, technolog,inspektor ,kierownik działu , specjalista , gł. specjalista , szef produkcji i ten ostatni szczebel to moje maksimum w awansach służbowych. Los sprawił,że pracowałem w Czechosłowacji /co pozwoliło pokochać braci z południa/ na Węgrzech , które traktuję jako trzecią Ojczyznę. Łaskawość Wiekuistego pozwoliła zostać Ojcem Syna Tomasza ,Córek : Chawy i Miriam. Moje zainteresowania :Cały Świat z Jego troskami i Problemami , Człowiek jako Mój Brat , wypełnianie Maksymy "żyjesz dla ludzi " .Z egoistycznych słabości to zainteresowania :Turystyką: górską , wysokogórską , pieszą , rowerową ,Językami Innych . Słabością moją jest umiejętność gotowania i pichcenia z uwzględnianiem zbyt wygórowanych wymagań mojego Przewodu Pokarmowego i staram się przemawiać do niego ,że Żyję nie po to ,żeby Jeść lecz Jem aby Żyć .Jesteśmy w stałym konflikcie o amplitudzie + - z wskazaniem na stan uśredniony.Pisanie i mówienie nie jest dla mnie trudnością i czynię to z Radością , Przyjemnością uchodzę za "gadułę" ,człowieka mało poważnego i mądralę niepotrzebnego. Nie zamartwiam się tym, wiem ,ze należy czynić to co należy i pamiętam ,mam przed Oczyma Maksymę Korczaka "nie zostawiaj Świata jakim Go zastałeś " / zrób cośkolwiek od siebie dla Innych i ŚWIATA staraj się być przydatnym ,potrzebnym.Zawsze moim drogowskazem jest powiedzenie:jesteś następnym i ciągnij jak poprzednicy co najmniej. To tyle - Dziękuję wszystkim ,którzy to przeczytali i zawsze odpowiedzą na moje :שלום,Witaj, zdrastwuj, dobry dień, czis,bom dia, hello,kalimera,as-sala:m alajkum,ola,buongiorno,bonjour,buenos dias,dag,zdrastwujtie,jo napot,ohayo ,Ahoj.

Dyskusja użytkownika:Lesław Szałwiński

2013-05-24T17:58:19Z

Paulina.pyszniak: Witaj!

'''Witaj w ''WikiPARDES''!''' Mamy nadzieję, że włączysz się aktywnie w tworzenie WikiPARDES.
Zacznij od zapoznania się ze [[Help:Spis treści|stronami pomocy]]. Jeszcze raz witamy i życzymy przyjemnej pracy! [[Użytkownik:Paulina.pyszniak|Paulina Pyszniak]] 18:58, 24 maj 2013 (BST)

Awera mechabe micwa, weejn awera mechabe Tora

2013-05-24T17:55:57Z

Paulina.pyszniak: Utworzył nową stronę „'''Awera mechabe micwa, weejn awera mechabe Tora''' – w traktacie Sota 21a czytamy: עבירה מכבה מצוה ואין עבירה מכבה תורה שנאמר (...”

'''Awera mechabe micwa, weejn awera mechabe Tora''' – w traktacie Sota 21a czytamy: עבירה מכבה מצוה ואין עבירה מכבה תורה שנאמר (שיר השירים ח) מים רבים לא יוכלו לכבות את האהבה (awera mechabe micwa, weejn awera mechabe Tora, szeneemar (Szir Haszirim, chet) „Majim rabim lo juchlu lechabot et haahawa” - Grzech może unieważnić zasługę spełnienia przykazania, ale nie może unieważnić nauki Tory, bo napisano (Szir Haszirim 8:7): „Wzburzone wody pogańskich prześladowań nie zgaszą ognia tej miłości (…).”

[[Kategoria:Talmud]]