WikiPARDES - Wkład użytkownika [pl]

Jochanan ben Zakaj

2012-05-22T19:09:21Z

Ilona.manka:

'''Jochanan ben Zakaj''' (ang. Yohanan ben Zakai, heb: '''יוחנן בן זכאי'''‎ ),(30 p.n.e - 90 n.e)), r. – jeden z najważniejszych tanaitów, najmłodszy uczeń [[Hilel|Hilela]]. Po zniszczeniu jerozolimy załóżyciel i kierownik [[Jabne|Akademii w Jabne]].

==Linki zewnętrzne==
*[http://www.jewishencyclopedia.com/articles/8724-johanan-b-zakkai Jewish Encyclopedia]
*[http://www.jewishencyclopedia.com/articles/8724-johanan-b-zakkai Akademia w Jabne w Jewish Encyclopedia]
*[http://en.wikipedia.org/wiki/Yochanan_ben_Zakai angielska wikipedia]

[[Kategoria:Rabini]]

Jochanan ben Zakaj

2012-05-22T19:00:41Z

Ilona.manka:

'''Jochanan ben Zakaj''' (ang. Yohanan ben Zakai, heb: יוחנן בן זכאי‎ )(30 p.n.e - 90 n.e)), r. – jeden z najważniejszych tanaitów, najmłodszy uczeń Hilela. Po zniszczeniu jerozolimy załóżyciel i kierownik akademii w Jabne.

==Linki zewnętrzne==
*[http://www.jewishencyclopedia.com/articles/8724-johanan-b-zakkai Jewish Encyclopedia]
*[http://www.jewishencyclopedia.com/articles/8724-johanan-b-zakkai Akademia w Jabne w Jewish Encyclopedia]
*[http://en.wikipedia.org/wiki/Yochanan_ben_Zakai angielska wikipedia]

[[Kategoria:Rabini]]

Septuaginta

2012-05-20T13:14:50Z

Ilona.manka:

'''Septuaginta''' – znana również jako Targum szewiim, greckie tłumaczenie Biblii dokonane przez 70 rabinów (ok. 250-100 p.n.e), przygotowane z inicjatywy króla Ptolomeusza Filadelfosa, najstarsze tłumaczenie Tory.

==Linki zewnętrzne==
*[http://pl.wikipedia.org/wiki/Septuaginta Septuaginta w polskiej wikipedii]
*[http://en.wikipedia.org/wiki/Septuagint Septuaginta w angielskiej wikipedii]
*[http://jewishencyclopedia.com/articles/3269-bible-translations w Jewish Encyclopedia]

[[Kategoria:Książki]]
[[Kategoria:Tora]]

Stworzenie

2012-05-20T12:33:27Z

Ilona.manka:

Raszi do ''Bereszit'' 1,1: „''Bereszit bara''. Podstawowy sens [''pszat''] tych słów należy rozumieć tak: «Na początku stwarzania nieba i ziemi [''Bereszit brijat szamajim waarec''], kiedy ziemia była bezkształtną pustką i była ciemność… Bóg zechciał, aby było światło». Gdyby Pismo chciało nam tutaj pokazać, że niebo i ziemia były pierwsze wedle kolejności, to by powiedziało: «Najpierw stworzył [''Bariszona bara''] niebo i tak dalej». Ilekroć mamy w Piśmie wyraz «''reszit''», to zawsze w połączeniu z następnym wyrazem [w związku składniowym ''smichut''], na przykład «Na początku panowania Jojakima [''Bereszit mamlechet Jehojakim'']» (''Jirmija'' 27,1), «początek jego królestwa [''reszit mamlachto'']» (''Bereszit'' 10,10), «pierwsza część plonu twojego zboża [''reszit dganecha'']» (''Dewarim'' 18,4). Dlatego ''Bereszit bara'' czytamy jako ''Bereszit bero'', «na początku stwarzania». Podobnie zdanie «Na początku przemówił [''diber''] Bóg do Hoszei» czytamy «Na początku przemawiania [''diburo''] przez Świętego Błogosławionego do Hoszei Bóg Hoszei powiedział i tak dalej». A jeśli mimo to sądzisz, że niebo i ziemia były pierwsze w porządku stworzenia i że czytamy «Na początku wszystkiego stworzył Bóg to i to» - zastanów się raz jeszcze i zobacz, że napisano «Boska Obecność [''ruach Elohim''] unosiła się nad powierzchnią wód», a przecież nie wiemy, skąd nagle te wody! Dowiadujemy się tutaj, że woda istniała jeszcze przed stworzeniem ziemi. Niebo natomiast powstało z wody i z ognia. A zatem wypada się zgodzić, że ''Bereszit bara'' nie rozstrzyga, co stworzono jako pierwsze”.

Raszi polemizuje z [[Septuaginta|Septuagintą]]. Czytamy w Talmudzie: „Opowiada się o królu Ptolemeuszu, że wezwał do siebie siedemdziesięciu dwóch mędrców i, nie wyjawiając powodu wezwania, posłał wszystkich do oddzielnych izb. I polecił każdemu z osobna: «Spisz dla mnie [po grecku] Torę twojego nauczyciela Moszego». Stało się tak, że wszyscy zapisali w natchnieniu jak jeden mąż: «Bóg stworzył na początku» [''Elohim bara bereszit'']” (''Megila'' 9a). Tradycja żydowska nie pozostawia wątpliwości, co o tym wszystkim myśli: „A w te dni wypada pościć, bo to dni sponiewierania: […] Było to ósmego dnia miesiąca tewet, gdy król Ptolemeusz doprowadził do przepisania Tory na grekę. I na trzy dni zapadła ciemność najczarniejsza” (''Megilat taanit'' za: ''Szulchan aruch'', ''Orach chajim'' 580,2).

Opinia Rasziego jest znaczne późniejsza. Septaginta powstała w wyniku potrzeby środowiska żydowskiego w okresie hellenistycznym. Ocenia się, że 10% ludności Imperium Rzymskiego to byli żydzi mówiacy po grecku. W Aleksandrii obchodzono coroczene święto upamiętniajace przetłumaczenie Tory. Opinia o Septagincie zmieniła się po upadku Świątyni w Jerozolinie i po późniejszym ukształtowaniu się chrześcijaństwa i judaizmu rabinicznego.

[[Kategoria:Tora]]

Trzynaście zasad wiary

2012-05-19T19:50:11Z

Ilona.manka:

'''Trzynaście zasad wiary''' – trzynaście podstawowych prawd judaizmu sformułowanych przez [[Rambam|Rambama]] (rabiego Moszego ben Majmona, Majmonidesa (1135-1204)) w jego komentarzu do [[Miszny]], Sanhedrin 10 (podajemy w tłumaczeniu Henryka Halkowskiego za stroną [http://www.the614thcs.com www.the614thcs.com.])

# Wierzę pełnią wiary, że Stwórca, błogosławione jest Jego Imię, tworzy wszystkie stworzenia i kieruje nimi i tylko On sam wszystko uczynił, czyni i będzie czynił.
# Wierzę pełnią wiary, że Stwórca, błogosławione jest Jego Imię, jest Jeden i nie istnieje w żaden sposób inna taka jedność jak Jego i że tylko On sam jest naszym Bogiem, który był, jest i będzie.
# Wierzę pełnią wiary, że Stwórca, błogosławione jest Jego Imię, nie ma ciała i że nie odnosi się do niego żaden fizyczny atrybut i że niczego w ogóle nie można z Nim porównać.
# Wierzę pełnią wiary, że Stwórca, błogosławione jest Jego Imię, był pierwszy i będzie ostatni.
# Wierzę pełnią wiary, że właściwym jest modlenie się tylko i wyłącznie do Boga. Nie należy modlić się do nikogo i do niczego innego.
# Wierzę pełnią wiary, że wszystkie słowa proroków są prawdziwe.
# Wierzę pełnią wiary, że proroctwo [[Mojżesza]], naszego nauczyciela, niech spoczywa w pokoju, jest prawdziwe. I że był on ojcem wszystkich proroków (najważniejszym z wszystkich proroków) - zarówno tych przed nim, jak tych i po nim.
# Wierzę pełnią wiary, że [[Tora]], którą posiadamy, jest tą, która została dana [[Mojżeszowi]], naszemu nauczycielowi, niech spoczywa w pokoju.
# Wierzę pełnią wiary, że ta [[Tora]] nigdy nie zostanie zmieniona i że nie będzie nigdy żadnej innej [[Tory]] danej przez Stwórcę, błogosławione jest Jego Imię.
# Wierzę pełnią wiary, że Stwórca, błogosławione jest Jego Imię, zna wszystkie uczynki i myśli człowieka, tak jak powiedziano: "Który kształtuje serca ich wszystkich, który zważa na wszystkie ich czyny" (Psalm 33, 15)
# Wierzę pełnią wiary, że Stwórca, błogosławione jest Jego Imię, nagradza dobrem tych, którzy przestrzegają Jego przykazań, a karze tych, którzy gwałcą Jego przykazania.
# Wierzę pełnią wiary w nadejście [[Mesjasza]] i chociaż nawet on zwleka, to nie przestaję czekać na niego każdego dnia.
# Wierzę pełnią wiary, że zmarli zmartwychwstaną do życia kiedy tylko Stwórca, błogosławione jest Jego Imię, tego zechce.

Te zasady początkowo uważane za kontrowersyjne, były krytykowane przez rabinów (r. [http://plato.stanford.edu/entries/crescas/Hasdai Crescas] i r. [http://plato.stanford.edu/entries/albo-joseph/ Joseph Albo]) i faktycznie ignorowane przez społeczność żydowską przez następnych kilka wieków. Obecnie są one szeroko akceptowane. W postaci modlitwy [http://www.greatjewishmusic.com/Midifiles/Ani_Maamin.htm Ani Ma'amin] (אני מאמין) "wierzę" i hymnu [http://zemirotdatabase.org/view_song.php?id=95 Yigdal] (heb.: יִגְדָּל‎, lub : יִגְדַּל‎) zasady te trafiły do modlitewnika ([[Sidur]], סדור).

[[Kategoria:Judaizm]]

Kabała

2012-05-19T18:09:29Z

Ilona.manka: /* Kabała */

==Kabała ==
Termin kabała(קַבָּלָה‎) pochodzi od rdzenia hebrajskiego קנל (otrzymać).

Kabała jest mistyczną doktryną dotyczącą relacji Boga z światem.

===Teksty po polsku===
*[http://pardes.pl/sklep/kabala.html w pardes.pl]

==Linki angielskie==

[http://jewishencyclopedia.com/articles/3878-cabala Kabała w jewishencyclopedia.com]

[http://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/170308/jewish/What-is-Kabbalah.htm What is Kabbalah? ]

[http://learnkabbalah.com/ Learn kabbalah]

[[Kategoria:Judaizm]]

Rambam

2012-05-19T18:05:44Z

Ilona.manka:

== '''Mojżesz Majmonides''' ==

'''Mojżesz Majmonides''', rabbi Mosze ben Majmon, Rambam, Abu Imran Musa Ibn Majmun, hebr. רבי משה בן מיימון , arab. موسى بن ميمون بن عبد الله القرطبي الإسرائيلي, (ur. 30 marca 1135 w Kordowie (Kordobie), zm. 13 grudnia 1204 w Kairze) – żydowski filozof (główny przedstawiciel arystotelizmu żydowskiego) i lekarz.
[[Plik:Maimonides-2.jpg|thumb|right|Mojżesz Majmonides]]
Majmonides w wyniku prześladowań religijnych opuścił około roku 1150 islamską Hiszpanię, studiował w Fezie teologię i medycynę, od roku 1165 osiadł w Egipcie. W Kairze został osobistym lekarzem sułtana Saladyna[1] oraz przywódcą tamtejszej gminy żydowskiej. Zajmował się handlem, medycyną, pisał prace z dziedziny prawa żydowskiego, medycyny, filozofii. Pochowany w Tyberiadzie w Izraelu; jego grób jest celem pielgrzymek.
Twórczość teologiczna
Był autorem najważniejszego średniowiecznego komentarza do Talmudu – "Księga przykazań" (Sefer ha-Micwot). Księga ta nie traktuje zasadniczo o metafizyce, lecz o teologii żydowskiej. Dzieło Majmonidesa przeznaczone było dla ludzi zaprawionych już w filozofii i nauce, którzy jednak nie wiedzieli, w jaki sposób uzgodnić wnioski nauki i filozofii z dosłownym znaczeniem Pisma Świętego. Stąd tytuł Przewodnik błądzących, a nie "wprowadzonych w błąd", jak niekiedy tłumaczono.
Trzynaście zasad wiary
W Komentarzu do Miszny sformułował tzw. [[Trzynaście zasad wiary]], opisujących podstawy wiary judaizmu. Wiele wspólnot żydowskich włączyło ich recytację do swoich porannych modlitw. Jest wśród nich wyznanie wiary w przyjście Mesjasza (Mosziach): Wierzę z całkowitym przekonaniem w przyjście Mesjasza i mimo iż może się opóźnić, oczekuję Jego przyjścia codziennie
Lista zasad wiary:
1 Istnienie Boga
2 Jedność Boga
3 Duchowa i niecielesna natura Boga
4 Wieczna natura Boga
5 Jedynie Bóg powinien być przedmiotem kultu
6 Objawienie Boga przez proroków
7 Wyższość Mojżesza w stosunku do innych proroków
8 Boże Prawo dane na Synaju
9 Niezmienność Tory jako Bożego Prawa
10 Boża presciencja (przedwiedza) ludzkich działań
11 Nagroda za dobro, kara za zło
12 Przyjście Mesjasza żydowskiego
13 Zmartwychwstanie umarłych

Twórczość filozoficzna

Podobnie jak w przypadku filozofów arabskich, w których ślady poszedł Majmonides, dzieło jego pozostawało zarówno pod natchnieniem neoplatonizmu, jak i arystotelizmu; akcentując wszakże zaznaczone już u Ibn Dauda momenty, Majmonides wyraźnie umieszcza na pierwszym miejscu Arystotelesa. Fakt ten wyjaśnia niezaprzeczalny wpływ, jaki Majmonides wywarł na filozofów chrześcijańskich w nadchodzącym stuleciu, szczególnie zaś na Tomasza z Akwinu. Według doktora żydowskiego nauka Prawa Bożego i filozofia to dwie – posiadające różny charakter – formy wiedzy; muszą też respektować naturę metafizyki ci, którzy oczekują od niej racjonalnego potwierdzenia wiary religijnej. W przeciwieństwie do Ibn Gabirola Majmonides utrzymuje, że czyste inteligencje nie posiadają materii oraz że materia ciał niebieskich różni się od materii ciał ziemskich.

Głównymi dziełami Majmonidesa były:
Przewodnik błądzących (More Newuchim)[4], napisany między 1185 a 1190 r.[5] – podstawowe dzieło filozoficzne Majmonidesa. We wstępie zawarta została klasyczna formuła zasad doktrynalnych judaizmu oraz podstawy racjonalistycznych poglądów filozoficznych, które wywarły wpływ na filozofię scholastyczną.
Powtórzenie Tory, inny tytuł Silna dłoń (Miszne Tora, Jad Ha-Chazaka) (1180), którego częścią jest Księga przykazań (Sefer ha-Micwot) – wielka kodyfikacja prawa żydowskiego, wyodrębniająca i omawiające 613 przykazań prawa Mojżeszowego. Była ona podstawą wszystkich późniejszych komentarzy do prawa żydowskiego.
Komentarz do Miszny (Perush ha-Miszna) - napisany w celu podniesienia rangi [[Miszna|Miszny]], jako samodzielnego, pełnoprawnego źródła studiów. Miał służyć zarówno jako wstęp do Talmudu jak i jego rewizja, poprzez przegląd różnych interpretacji ze wskazaniem właściwych.

'''Teksty Majmonidesa'''
*[http://www.sacred-texts.com/jud/gfp/index.htm The Guide For the Perplexed by Moses Maimonides translated into English by Michael Friedländer]
*[http://pardes.pl/sklep/filozofia-i-etyka/majmonides-przewodnik-bladzacych.html Przewodnik błądzących]
==Linki polskie==
*[http://pl.wikipedia.org/wiki/Moj%C5%BCesz_Majmonides Majmonides w polskiej wikipedii]
*[http://www.hatikvah.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=35 Majmonides na stronach Hatikvah]

==Linki zewnetrzne - angielskie==
'''About Maimonides'''
*[http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=905&letter=M Maimonides entry in Jewish Encyclopedia]
*[http://plato.stanford.edu/entries/maimonides Maimonides as a Philosopher]

[[Kategoria:Rabini]]

Kabała

2012-05-18T19:27:29Z

Ilona.manka:

==Kabała ==
Termin kabała(קַבָּלָה‎) pochodzi od rdzenia hebrajskiego קנל (otrzymać).

Kabała jest mistyczną doktryną dotyczącą relacji Boga z światem.

==Linki angielskie==

[http://jewishencyclopedia.com/articles/3878-cabala Kabała w jewishencyclopedia.com]

[http://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/170308/jewish/What-is-Kabbalah.htm What is Kabbalah? ]

[http://learnkabbalah.com/ Learn kabbalah]

[[Kategoria:Judaizm]]

Kabała

2012-05-17T20:35:35Z

Ilona.manka: Utworzył nową stronę „==Kabała == Termin kabała(קַבָּלָה‎) pochodzi od rdzenia hebrajskiego קנל (otrzymać). ==Linki angielskie== [http://jewishencyclopedia.com/articl...”

==Kabała ==
Termin kabała(קַבָּלָה‎) pochodzi od rdzenia hebrajskiego קנל (otrzymać).

==Linki angielskie==

[http://jewishencyclopedia.com/articles/3878-cabala Kabała w jewishencyclopedia.com]

[[Kategoria:Judaizm]]

Kaplan, r. Arje

2012-05-17T20:14:26Z

Ilona.manka:

'''Arje Mosze Eliajahu Kaplan (1934 - 1983), (heb: אריה משה אליהו קפלן)''' – wybitny XX-wieczny rabin, jego tłumaczenie Tory na język angielski, noszące tytuł „Żyjąca Tora” ("The Living Torah")(1981), oparty na Talmudzie i klasycznych komentarzach, wyróżnia się współczesnym stylem. Był rabinem ortodoksyjnym, wybitnym znawcą fizyki i [[kabała|kabały]] (קַבָּלָה‎). Jest autorem ponad 50 książek.
Rabin Kaplan urodził się w Nowym Jorku na Bronxie w rodzinie żydów sefardyjskich pochodzących z Salonik - Grecja. Studiował w jesziwie ''Torah Vadaas'' i jesziwie ''Mir'' na Brooklinie. Simchę otrzymał z rąk rabina Eliezera Jehudy Finkela. Otrzymał również tytuł magistra fizyki. Zmarł nagle w wieku 48 lat.

==Linki zewnętrzne - angielskie==
*[http://en.wikipedia.org/wiki/Aryeh_Kaplan Rabin Kaplan w wikipedii]
*[http://bible.ort.org/books/pentd2.asp?ACTION=displaypage&BOOK=1&CHAPTER=1 Online ''Living Torah'' at ort.org]
*[http://www.esnips.com/doc/434b35ae-a710-4ea5-b303-3369941326de/Aryeh-Kaplan---Sefer-Yetzirah Translation of the Sefer Yetzirah]
*[http://www.psyche.com/psyche/txt/scholem_sy.html Translation of the Sefer Yetzirah - Short Version]
*[http://www.aish.com/jl/kc/48942881.html "The Nuts and Bolts of Prayer" by Rabbi Aryeh Kaplan]
*[http://www.youtube.com/watch?v=WAB19Jyp1BA Video interview with Rabbi Kaplan discussing Jewish mysticism, 1979 (Part 1 of 2)]
*[http://www.youtube.com/watch?v=g9gflnY8NDM Video interview with Rabbi Kaplan discussing Jewish mysticism, 1979 (Part 2 of 2)]
*[http://www.briskodesh.org/pages/tzadikim/rabbi-aryeh-kapplan.htm Gravesite of Rabbi Aryeh Kaplan]
*[http://renaissance.jewishagency.org/2011/10/05/rabbi-aryeh-kaplan-sefer-yetzirah-and-the-magic-of-hebrew-letters/ Rabbi Aryeh Kaplan – Sefer Yetzirah and the Magic of Hebrew Letters]
*[http://www.aish.com/authors/48865952.html Teksty A. Kaplana na stronach Aish]

[[Kategoria:Rabini]]

Kaplan, r. Arje

2012-05-17T20:09:49Z

Ilona.manka: /* Linki zewnętrzne - angielskie */

'''Arje Mosze Eliajahu Kaplan (1934 - 1983), (heb: אריה משה אליהו קפלן)''' – wybitny XX-wieczny rabin, jego tłumaczenie Tory na język angielski, noszące tytuł „Żyjąca Tora” ("The Living Torah")(1981), oparty na Talmudzie i klasycznych komentarzach, wyróżnia się współczesnym stylem. Był rabinem ortodoksyjnym, wybitnym znawcą fizyki i kabały (קַבָּלָה‎). Jest autorem ponad 50 książek.
Rabin Kaplan urodził się w Nowym Jorku na Bronxie w rodzinie żydów sefardyjskich pochodzących z Salonik - Grecja. Studiował w jesziwie ''Torah Vadaas'' i jesziwie ''Mir'' na Brooklinie. Simchę otrzymał z rąk rabina Eliezera Jehudy Finkela. Otrzymał również tytuł magistra fizyki. Zmarł nagle w wieku 48 lat.

==Linki zewnętrzne - angielskie==
*[http://en.wikipedia.org/wiki/Aryeh_Kaplan Rabin Kaplan w wikipedii]
*[http://bible.ort.org/books/pentd2.asp?ACTION=displaypage&BOOK=1&CHAPTER=1 Online ''Living Torah'' at ort.org]
*[http://www.esnips.com/doc/434b35ae-a710-4ea5-b303-3369941326de/Aryeh-Kaplan---Sefer-Yetzirah Translation of the Sefer Yetzirah]
*[http://www.psyche.com/psyche/txt/scholem_sy.html Translation of the Sefer Yetzirah - Short Version]
*[http://www.aish.com/jl/kc/48942881.html "The Nuts and Bolts of Prayer" by Rabbi Aryeh Kaplan]
*[http://www.youtube.com/watch?v=WAB19Jyp1BA Video interview with Rabbi Kaplan discussing Jewish mysticism, 1979 (Part 1 of 2)]
*[http://www.youtube.com/watch?v=g9gflnY8NDM Video interview with Rabbi Kaplan discussing Jewish mysticism, 1979 (Part 2 of 2)]
*[http://www.briskodesh.org/pages/tzadikim/rabbi-aryeh-kapplan.htm Gravesite of Rabbi Aryeh Kaplan]
*[http://renaissance.jewishagency.org/2011/10/05/rabbi-aryeh-kaplan-sefer-yetzirah-and-the-magic-of-hebrew-letters/ Rabbi Aryeh Kaplan – Sefer Yetzirah and the Magic of Hebrew Letters]
*[http://www.aish.com/authors/48865952.html Teksty A. Kaplana na stronach Aish]

[[Kategoria:Rabini]]

Kaplan, r. Arje

2012-05-17T19:54:32Z

Ilona.manka:

'''Arje Mosze Eliajahu Kaplan (1934 - 1983), (heb: אריה משה אליהו קפלן)''' – wybitny XX-wieczny rabin, jego tłumaczenie Tory na język angielski, noszące tytuł „Żyjąca Tora” ("The Living Torah")(1981), oparty na Talmudzie i klasycznych komentarzach, wyróżnia się współczesnym stylem. Był rabinem ortodoksyjnym, wybitnym znawcą fizyki i kabały (קַבָּלָה‎). Jest autorem ponad 50 książek.
Rabin Kaplan urodził się w Nowym Jorku na Bronxie w rodzinie żydów sefardyjskich pochodzących z Salonik - Grecja. Studiował w jesziwie ''Torah Vadaas'' i jesziwie ''Mir'' na Brooklinie. Simchę otrzymał z rąk rabina Eliezera Jehudy Finkela. Otrzymał również tytuł magistra fizyki. Zmarł nagle w wieku 48 lat.

==Linki zewnętrzne - angielskie==
*[http://en.wikipedia.org/wiki/Aryeh_Kaplan Rabin Kaplan w wikipedii]
*[http://bible.ort.org/books/pentd2.asp?ACTION=displaypage&BOOK=1&CHAPTER=1 Online ''Living Torah'' at ort.org]
*[http://www.esnips.com/doc/434b35ae-a710-4ea5-b303-3369941326de/Aryeh-Kaplan---Sefer-Yetzirah Translation of the Sefer Yetzirah]
*[http://www.psyche.com/psyche/txt/scholem_sy.html Translation of the Sefer Yetzirah - Short Version]
*[http://www.aish.com/jl/kc/48942881.html "The Nuts and Bolts of Prayer" by Rabbi Aryeh Kaplan]
*[http://www.youtube.com/watch?v=WAB19Jyp1BA Video interview with Rabbi Kaplan discussing Jewish mysticism, 1979 (Part 1 of 2)]
*[http://www.youtube.com/watch?v=g9gflnY8NDM Video interview with Rabbi Kaplan discussing Jewish mysticism, 1979 (Part 2 of 2)]
*[http://www.briskodesh.org/pages/tzadikim/rabbi-aryeh-kapplan.htm Gravesite of Rabbi Aryeh Kaplan]
*[http://renaissance.jewishagency.org/2011/10/05/rabbi-aryeh-kaplan-sefer-yetzirah-and-the-magic-of-hebrew-letters/ Rabbi Aryeh Kaplan – Sefer Yetzirah and the Magic of Hebrew Letters]

[[Kategoria:Rabini]]

Rambam

2012-05-15T20:12:10Z

Ilona.manka:

== '''Mojżesz Majmonides''' ==

'''Mojżesz Majmonides''', rabbi Mosze ben Majmon, Rambam, Abu Imran Musa Ibn Majmun, hebr. רבי משה בן מיימון , arab. موسى بن ميمون بن عبد الله القرطبي الإسرائيلي, (ur. 30 marca 1135 w Kordowie (Kordobie), zm. 13 grudnia 1204 w Kairze) – żydowski filozof (główny przedstawiciel arystotelizmu żydowskiego) i lekarz.
[[Plik:Maimonides-2.jpg|thumb|right|Mojżesz Majmonides]]
Majmonides w wyniku prześladowań religijnych opuścił około roku 1150 islamską Hiszpanię, studiował w Fezie teologię i medycynę, od roku 1165 osiadł w Egipcie. W Kairze został osobistym lekarzem sułtana Saladyna[1] oraz przywódcą tamtejszej gminy żydowskiej. Zajmował się handlem, medycyną, pisał prace z dziedziny prawa żydowskiego, medycyny, filozofii. Pochowany w Tyberiadzie w Izraelu; jego grób jest celem pielgrzymek.
Twórczość teologiczna
Był autorem najważniejszego średniowiecznego komentarza do Talmudu – "Księga przykazań" (Sefer ha-Micwot). Księga ta nie traktuje zasadniczo o metafizyce, lecz o teologii żydowskiej. Dzieło Majmonidesa przeznaczone było dla ludzi zaprawionych już w filozofii i nauce, którzy jednak nie wiedzieli, w jaki sposób uzgodnić wnioski nauki i filozofii z dosłownym znaczeniem Pisma Świętego. Stąd tytuł Przewodnik błądzących, a nie "wprowadzonych w błąd", jak niekiedy tłumaczono.
Trzynaście zasad wiary
W Komentarzu do Miszny sformułował tzw. [[Trzynaście zasad wiary]], opisujących podstawy wiary judaizmu. Wiele wspólnot żydowskich włączyło ich recytację do swoich porannych modlitw. Jest wśród nich wyznanie wiary w przyjście Mesjasza (Mosziach): Wierzę z całkowitym przekonaniem w przyjście Mesjasza i mimo iż może się opóźnić, oczekuję Jego przyjścia codziennie
Lista zasad wiary:
1 Istnienie Boga
2 Jedność Boga
3 Duchowa i niecielesna natura Boga
4 Wieczna natura Boga
5 Jedynie Bóg powinien być przedmiotem kultu
6 Objawienie Boga przez proroków
7 Wyższość Mojżesza w stosunku do innych proroków
8 Boże Prawo dane na Synaju
9 Niezmienność Tory jako Bożego Prawa
10 Boża presciencja (przedwiedza) ludzkich działań
11 Nagroda za dobro, kara za zło
12 Przyjście Mesjasza żydowskiego
13 Zmartwychwstanie umarłych

Twórczość filozoficzna

Podobnie jak w przypadku filozofów arabskich, w których ślady poszedł Majmonides, dzieło jego pozostawało zarówno pod natchnieniem neoplatonizmu, jak i arystotelizmu; akcentując wszakże zaznaczone już u Ibn Dauda momenty, Majmonides wyraźnie umieszcza na pierwszym miejscu Arystotelesa. Fakt ten wyjaśnia niezaprzeczalny wpływ, jaki Majmonides wywarł na filozofów chrześcijańskich w nadchodzącym stuleciu, szczególnie zaś na Tomasza z Akwinu. Według doktora żydowskiego nauka Prawa Bożego i filozofia to dwie – posiadające różny charakter – formy wiedzy; muszą też respektować naturę metafizyki ci, którzy oczekują od niej racjonalnego potwierdzenia wiary religijnej. W przeciwieństwie do Ibn Gabirola Majmonides utrzymuje, że czyste inteligencje nie posiadają materii oraz że materia ciał niebieskich różni się od materii ciał ziemskich.

Głównymi dziełami Majmonidesa były:
Przewodnik błądzących (More Newuchim)[4], napisany między 1185 a 1190 r.[5] – podstawowe dzieło filozoficzne Majmonidesa. We wstępie zawarta została klasyczna formuła zasad doktrynalnych judaizmu oraz podstawy racjonalistycznych poglądów filozoficznych, które wywarły wpływ na filozofię scholastyczną.
Powtórzenie Tory, inny tytuł Silna dłoń (Miszne Tora, Jad Ha-Chazaka) (1180), którego częścią jest Księga przykazań (Sefer ha-Micwot) – wielka kodyfikacja prawa żydowskiego, wyodrębniająca i omawiające 613 przykazań prawa Mojżeszowego. Była ona podstawą wszystkich późniejszych komentarzy do prawa żydowskiego.
Komentarz do Miszny (Perush ha-Miszna) - napisany w celu podniesienia rangi [[Miszna|Miszny]], jako samodzielnego, pełnoprawnego źródła studiów. Miał służyć zarówno jako wstęp do Talmudu jak i jego rewizja, poprzez przegląd różnych interpretacji ze wskazaniem właściwych.

'''Teksty Majmonidesa'''
*[http://www.sacred-texts.com/jud/gfp/index.htm The Guide For the Perplexed by Moses Maimonides translated into English by Michael Friedländer]

==Linki polskie==
*[http://pl.wikipedia.org/wiki/Moj%C5%BCesz_Majmonides Majmonides w polskiej wikipedii]
*[http://www.hatikvah.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=35 Majmonides na stronach Hatikvah]

==Linki zewnetrzne - angielskie==
'''About Maimonides'''
*[http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=905&letter=M Maimonides entry in Jewish Encyclopedia]
*[http://plato.stanford.edu/entries/maimonides Maimonides as a Philosopher]

[[Kategoria:Rabini]]

Rambam

2012-05-15T20:09:10Z

Ilona.manka:

== 'Mojżesz Majmonides''' ==

'''Mojżesz Majmonides''', rabbi Mosze ben Majmon, Rambam, Abu Imran Musa Ibn Majmun, hebr. רבי משה בן מיימון , arab. موسى بن ميمون بن عبد الله القرطبي الإسرائيلي, (ur. 30 marca 1135 w Kordowie (Kordobie), zm. 13 grudnia 1204 w Kairze) – żydowski filozof (główny przedstawiciel arystotelizmu żydowskiego) i lekarz.
[[Plik:Maimonides-2.jpg|thumb|right|Mojżesz Majmonides]]
Majmonides w wyniku prześladowań religijnych opuścił około roku 1150 islamską Hiszpanię, studiował w Fezie teologię i medycynę, od roku 1165 osiadł w Egipcie. W Kairze został osobistym lekarzem sułtana Saladyna[1] oraz przywódcą tamtejszej gminy żydowskiej. Zajmował się handlem, medycyną, pisał prace z dziedziny prawa żydowskiego, medycyny, filozofii. Pochowany w Tyberiadzie w Izraelu; jego grób jest celem pielgrzymek.
Twórczość teologiczna
Był autorem najważniejszego średniowiecznego komentarza do Talmudu – "Księga przykazań" (Sefer ha-Micwot). Księga ta nie traktuje zasadniczo o metafizyce, lecz o teologii żydowskiej. Dzieło Majmonidesa przeznaczone było dla ludzi zaprawionych już w filozofii i nauce, którzy jednak nie wiedzieli, w jaki sposób uzgodnić wnioski nauki i filozofii z dosłownym znaczeniem Pisma Świętego. Stąd tytuł Przewodnik błądzących, a nie "wprowadzonych w błąd", jak niekiedy tłumaczono.
Trzynaście zasad wiary
W Komentarzu do Miszny sformułował tzw. [[Trzynaście zasad wiary]], opisujących podstawy wiary judaizmu. Wiele wspólnot żydowskich włączyło ich recytację do swoich porannych modlitw. Jest wśród nich wyznanie wiary w przyjście Mesjasza (Mosziach): Wierzę z całkowitym przekonaniem w przyjście Mesjasza i mimo iż może się opóźnić, oczekuję Jego przyjścia codziennie
Lista zasad wiary:
1 Istnienie Boga
2 Jedność Boga
3 Duchowa i niecielesna natura Boga
4 Wieczna natura Boga
5 Jedynie Bóg powinien być przedmiotem kultu
6 Objawienie Boga przez proroków
7 Wyższość Mojżesza w stosunku do innych proroków
8 Boże Prawo dane na Synaju
9 Niezmienność Tory jako Bożego Prawa
10 Boża presciencja (przedwiedza) ludzkich działań
11 Nagroda za dobro, kara za zło
12 Przyjście Mesjasza żydowskiego
13 Zmartwychwstanie umarłych

Twórczość filozoficzna

Podobnie jak w przypadku filozofów arabskich, w których ślady poszedł Majmonides, dzieło jego pozostawało zarówno pod natchnieniem neoplatonizmu, jak i arystotelizmu; akcentując wszakże zaznaczone już u Ibn Dauda momenty, Majmonides wyraźnie umieszcza na pierwszym miejscu Arystotelesa. Fakt ten wyjaśnia niezaprzeczalny wpływ, jaki Majmonides wywarł na filozofów chrześcijańskich w nadchodzącym stuleciu, szczególnie zaś na Tomasza z Akwinu. Według doktora żydowskiego nauka Prawa Bożego i filozofia to dwie – posiadające różny charakter – formy wiedzy; muszą też respektować naturę metafizyki ci, którzy oczekują od niej racjonalnego potwierdzenia wiary religijnej. W przeciwieństwie do Ibn Gabirola Majmonides utrzymuje, że czyste inteligencje nie posiadają materii oraz że materia ciał niebieskich różni się od materii ciał ziemskich.

Głównymi dziełami Majmonidesa były:
Przewodnik błądzących (More Newuchim)[4], napisany między 1185 a 1190 r.[5] – podstawowe dzieło filozoficzne Majmonidesa. We wstępie zawarta została klasyczna formuła zasad doktrynalnych judaizmu oraz podstawy racjonalistycznych poglądów filozoficznych, które wywarły wpływ na filozofię scholastyczną.
Powtórzenie Tory, inny tytuł Silna dłoń (Miszne Tora, Jad Ha-Chazaka) (1180), którego częścią jest Księga przykazań (Sefer ha-Micwot) – wielka kodyfikacja prawa żydowskiego, wyodrębniająca i omawiające 613 przykazań prawa Mojżeszowego. Była ona podstawą wszystkich późniejszych komentarzy do prawa żydowskiego.
Komentarz do Miszny (Perush ha-Miszna) - napisany w celu podniesienia rangi [[Miszna|Miszny]], jako samodzielnego, pełnoprawnego źródła studiów. Miał służyć zarówno jako wstęp do Talmudu jak i jego rewizja, poprzez przegląd różnych interpretacji ze wskazaniem właściwych.

'''Teksty Majmonidesa'''
*[http://www.sacred-texts.com/jud/gfp/index.htm The Guide For the Perplexed by Moses Maimonides translated into English by Michael Friedländer]

==Linki polskie==
*[http://pl.wikipedia.org/wiki/Moj%C5%BCesz_Majmonides Majmonides w polskiej wikipedii]
*[http://www.hatikvah.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=35 Majmonides na stronach Hatikvah]

==Linki zewnetrzne - angielskie==
'''About Maimonides'''
*[http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=905&letter=M Maimonides entry in Jewish Encyclopedia]
*[http://plato.stanford.edu/entries/maimonides Maimonides as a Philosopher]

[[Kategoria:Rabini]]

Majmonides

2012-05-15T20:01:35Z

Ilona.manka: /* Linki polskie */

[[Rambam]]
Mosze ben Majmon '''משה בן מימון'''‎, nazywany również jako Mūsā ibn Maymūn (arabski: موسى بن ميمون‎), or RaMBaM (רמב"ם – hebrajski akronim "Rabbi Mosze Ben Majmon"), był rabinem, wybitnym średniowiecznym żydowskim filozofem i lekarzem. Urodził się w Kordobie w 1135 r. a zmarł w Egipcie 1204 roku.
[[Plik:Maimonides-2.jpg|thumb|right|Mojżesz Majmonides]]

'''Teksty Majmonidesa'''
*[http://www.sacred-texts.com/jud/gfp/index.htm The Guide For the Perplexed by Moses Maimonides translated into English by Michael Friedländer]

==Linki polskie==
*[http://pl.wikipedia.org/wiki/Moj%C5%BCesz_Majmonides Majmonides w polskiej wikipedii]
*[http://www.hatikvah.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=35 Majmonides na stronach Hatikvah]

==Linki zewnetrzne - angielskie==
'''About Maimonides'''
*[http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=905&letter=M Maimonides entry in Jewish Encyclopedia]
*[http://plato.stanford.edu/entries/maimonides Maimonides as a Philosopher]

[[Kategoria:Rabini]]

Majmonides

2012-05-15T20:00:31Z

Ilona.manka:

[[Rambam]]
Mosze ben Majmon '''משה בן מימון'''‎, nazywany również jako Mūsā ibn Maymūn (arabski: موسى بن ميمون‎), or RaMBaM (רמב"ם – hebrajski akronim "Rabbi Mosze Ben Majmon"), był rabinem, wybitnym średniowiecznym żydowskim filozofem i lekarzem. Urodził się w Kordobie w 1135 r. a zmarł w Egipcie 1204 roku.
[[Plik:Maimonides-2.jpg|thumb|right|Mojżesz Majmonides]]

'''Teksty Majmonidesa'''
*[http://www.sacred-texts.com/jud/gfp/index.htm The Guide For the Perplexed by Moses Maimonides translated into English by Michael Friedländer]

==Linki polskie==
*[http://pl.wikipedia.org/wiki/Moj%C5%BCesz_Majmonides Majmonides w polskiej wikipedii]
*[http://http://www.hatikvah.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=35 Majmonides na stronach Hatikvah]

==Linki zewnetrzne - angielskie==
'''About Maimonides'''
*[http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=905&letter=M Maimonides entry in Jewish Encyclopedia]
*[http://plato.stanford.edu/entries/maimonides Maimonides as a Philosopher]

[[Kategoria:Rabini]]

Majmonides

2012-05-14T22:54:32Z

Ilona.manka: /* Linki zewnetrzne - angielskie */

[[Rambam]]
Mosze ben Majmon משה בן מימון‎, nazywany równiez jako Mūsā ibn Maymūn (arabski: موسى بن ميمون‎), or RaMBaM (רמב"ם – hebrajski akronim "Rabbi Mosze Ben Majmon"), był rabinem, wybitnym średniowiecznym żydowskim filozofem i lekarzem. Urodził się w Kordobie w 1135 r. a zmarł w Egipcie 1204 roku.
[[Plik:Maimonides-2.jpg|thumb|right|Mojżesz Majmonides]]

==Linki zewnetrzne - angielskie==
'''About Maimonides'''
*[http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=905&letter=M Maimonides entry in Jewish Encyclopedia]
*[http://plato.stanford.edu/entries/maimonides Maimonides as a Philosopher]

[[Kategoria:Rabini]]

Majmonides

2012-05-14T22:53:16Z

Ilona.manka:

[[Rambam]]
Mosze ben Majmon משה בן מימון‎, nazywany równiez jako Mūsā ibn Maymūn (arabski: موسى بن ميمون‎), or RaMBaM (רמב"ם – hebrajski akronim "Rabbi Mosze Ben Majmon"), był rabinem, wybitnym średniowiecznym żydowskim filozofem i lekarzem. Urodził się w Kordobie w 1135 r. a zmarł w Egipcie 1204 roku.
[[Plik:Maimonides-2.jpg|thumb|right|Mojżesz Majmonides]]

==Linki zewnetrzne - angielskie==
'''About Maimonides'''
*[http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=905&letter=M Maimonides entry in Jewish Encyclopedia]
*[http://www.encyclopaediajudaica.com/sample-articles/article_view.php?sid=moses-ben-maimon Maimonides entry in the Encyclopaedia Judaica, 2nd edition]
*[http://plato.stanford.edu/entries/maimonides Maimonides as a Philosopher]

[[Kategoria:Rabini]]

Kaplan, r. Arje

2012-05-14T21:57:38Z

Ilona.manka:

'''Arje Mosze Eliajahu Kaplan, (heb: אריה משה אליהו קפלן)''' – wybitny XX-wieczny rabin, jego tłumaczenie Tory na język angielski, noszące tytuł „Żyjąca Tora” ("The Living Torah")(1981), oparty na Talmudzie i klasycznych komentarzach, wyróżnia się współczesnym stylem. Był rabinem ortodoksyjnym, wybitnym znawcą fizyki i kabały.

==Linki zewnętrzne - angielskie==
*[http://bible.ort.org/books/pentd2.asp?ACTION=displaypage&BOOK=1&CHAPTER=1 Online ''Living Torah'' at ort.org]
*[http://www.esnips.com/doc/434b35ae-a710-4ea5-b303-3369941326de/Aryeh-Kaplan---Sefer-Yetzirah Translation of the Sefer Yetzirah]
*[http://www.psyche.com/psyche/txt/scholem_sy.html Translation of the Sefer Yetzirah - Short Version]
*[http://www.aish.com/jl/kc/48942881.html "The Nuts and Bolts of Prayer" by Rabbi Aryeh Kaplan]
*[http://www.youtube.com/watch?v=WAB19Jyp1BA Video interview with Rabbi Kaplan discussing Jewish mysticism, 1979 (Part 1 of 2)]
*[http://www.youtube.com/watch?v=g9gflnY8NDM Video interview with Rabbi Kaplan discussing Jewish mysticism, 1979 (Part 2 of 2)]
*[http://www.briskodesh.org/pages/tzadikim/rabbi-aryeh-kapplan.htm Gravesite of Rabbi Aryeh Kaplan]
*[http://renaissance.jewishagency.org/2011/10/05/rabbi-aryeh-kaplan-sefer-yetzirah-and-the-magic-of-hebrew-letters/ Rabbi Aryeh Kaplan – Sefer Yetzirah and the Magic of Hebrew Letters]

[[Kategoria:Rabini]]